Alergiczny nieżyt nosa (ANN) to jedno z wielu schorzeń alergicznych. Okazuje się, że problem jest dość powszechny i może się z nim zmagać nawet co piąte dziecko. Jakie są objawy alergicznego nieżytu nosa i jak chronić przed nim swoją pociechę? Czy katar alergiczny da się całkowicie wyleczyć? Czy krople do nosa mogą pomóc? Co zrobić, gdy to schorzenie alergiczne zaatakuje niemowlę? Dziś poszukamy odpowiedzi na pytania najczęściej nurtujące rodziców.

Objawy alergicznego nieżytu nosa

Kiedy mówimy o alergicznym nieżycie nosa, mamy na myśli zapalenie błony śluzowej, któremu towarzyszy wyciekanie wydzieliny z nosa lub jej spływanie po ścianie gardła. Do typowych objawów ANN zalicza się przede wszystkim:

• wodnisty katar, niepowiązany z infekcją,

• uciążliwe kichanie,

• uczucie zatkania nosa,

• łzawienie z oczu,

• gęsta wydzielina z nosa,

• uporczywy kaszel (w wyniku spływania wydzieliny po tylnej ścianie gardła),

• kłopoty z węchem.

Dziecko może się również skarżyć na ból głowy, cierpieć na światłowstręt, a także mieć problemy ze spaniem czy utrzymaniem koncentracji. Jeśli obserwujemy takie symptomy, powinniśmy zwrócić uwagę na to, czy ich pojawienie się nie towarzyszy np. wizycie w sadzie, spacerowi po łące albo przebywaniu na zakurzonym strychu. Objawy alergicznego nieżytu nosa mogą wystąpić również wówczas, gdy dziecko pogłaszcze psa lub kota albo zwierzę nawet tylko pojawi się w jego otoczeniu.

Przyczyny alergicznego nieżytu nosa u dzieci

Podłożem alergicznego nieżytu nosa u dzieci są alergie wziewne. Polaków najczęściej uczulają pyłki roślin, w tym traw czy drzew. Najwięcej nasileń występowania ANN przypada więc na miesiące odpowiadające kwitnieniu. Jeśli problem występuje przez cały rok, to u jego źródeł najprawdopodobniej leżą roztocza kurzu domowego. Te najczęściej przebywają w dywanach, materacach, pościeli czy na tapicerowanych meblach.

Alergeny wywołujące alergiczny nieżyt nosa mogą też pochodzić od zwierząt. Co ciekawe, ich źródłem nie jest, jak powszechnie się uważa, sierść, ale naskórek i wydzieliny, takie jak ślina czy mocz. Sierść jest natomiast doskonałym nośnikiem dla alergenu, zwłaszcza w okresach linienia. Ze zwierząt domowych częściej niż psy uczulają nas koty. Rezerwuarami tego typu alergenów są natomiast te miejsca, w których zwierzęta przebywają najczęściej, a więc ich legowiska, dywany czy obicia mebli.

Kolejną przyczyną alergicznego nieżytu nosa u dzieci są grzyby. W domu obecne są najczęściej w wilgotnych i ciepłych pomieszczeniach, takich jak łazienka czy kuchnia.

Leczenie alergicznego nieżytu nosa u dzieci

Aby móc zacząć leczyć u dzieci katar alergiczny, najpierw należy go zdiagnozować i zlokalizować przyczynę. Podstawą jest dokładny wywiad lekarski, w którym medyk zapyta m.in. o okoliczności, w których dotychczas dochodziło do napadów ANN, a także czynniki, które mogły go nasilać.

Alergolodzy sięgają też po skórne testy alergiczne, polegające na aplikowaniu różnych alergenów np. na przedramieniu dziecka i sprawdzeniu, które z nich wywołają miejscową reakcję. Niektóre ośrodki dysponują możliwością przeprowadzenia donosowego testu prowokacyjnego. Działa to na podobnej zasadzie jak test skórny, z tym, że alergen aplikuje się do jamy nosa, a reakcją będzie kichanie.

Warto też przeprowadzić diagnostykę w kierunku astmy oskrzelowej, zwłaszcza gdy napadom alergicznego nieżytu nosa towarzyszą objawy, takie jak duszność i suchy kaszel występujący w godzinach nocnych, porannych lub po wysiłku.

Skoro wiemy, jak wygląda diagnostyka, to teraz pora omówić leczenie alergicznego nieżytu nosa. U jego podstaw leży prewencja, czyli po prostu unikanie alergenu, co niestety nie jest łatwe. Można sobie wprawdzie wyobrazić sytuację, w której wyrzucamy z domu wszystkie dywany i tapicerowane meble, a dla kota lub psa znajdujemy nową rodzinę. Trudno jednak zadbać o unikanie alergenu podczas pylenia roślin.

Jak zatem wygląda leczenie alergicznego nieżytu nosa, prowadzone przez lekarza? Za najskuteczniejsze leki zwalczające objawy kataru alergicznego uważa się glikokortykosteroidy donosowe. Te najnowsze preparaty można bezpiecznie stosować nawet długotrwale. Ich ogólnoustrojowe działanie jest bowiem znikome.

Kolejna opcja lekowa to środki przeciwhistaminowe. Najlepiej sprawdzają się w działaniu prewencyjnym. Jeśli wiemy, że dziecko może być narażone na kontakt z alergenem, to możemy mu wcześniej podać taki środek. Leki z tej grupy sprawdzą się jednak również wówczas, gdy objawy kataru alergicznego już się pojawiły. Warto jednak pamiętać o tym, że wiele preparatów przeciwhistaminowych może wywoływać senność.

Doraźne leczenie alergicznego nieżytu nosa może również obejmować podawanie preparatów obkurczających, dzięki którym zmniejszy się obrzęk śluzówki nosa i dziecko będzie mogło znów swobodnie oddychać. Mogą to być środki doustne lub leki w postaci kropli do nosa. I jedne i drugie należy jednak stosować bardzo ostrożnie. Tabletki najczęściej zawierają pseudoefedrynę, której nie można podawać dzieciom poniżej 12. roku życia, ponieważ środek ten w dużych dawkach może mieć działanie odurzające. Niektórzy nie zdają sobie też sprawy z tego, że krople do nosa mogą w pewien sposób uzależniać. Jeśli podajemy je zbyt często lub wręcz regularnie, to zaburzamy prawidłowe działanie śluzówki nosa i ją uszkadzamy.

Wszystkie omówione wyżej sposoby na leczenie alergicznego nieżytu nosa wpisują się w definicję leczenia objawowego. A jak przyczynowo leczy się katar alergiczny? Lekarz może zaproponować rodzicom wdrożenie immunoterapii alergenowej, popularnie zwanej odczulaniem. Metoda ta polega na podawaniu początkowo małych, a z czasem zwiększanych dawek alergenu za pomocą iniekcji podskórnych lub podjęzykowo. Najpierw jednak trzeba wiedzieć, który z alergenów wywołuje u dziecka alergiczny nieżyt nosa. Niezbędny jest zatem omówiony już wyżej donosowy lub skórny test. Immunoterapia jest jedyną opcją, by wyleczyć u dzieci katar alergiczny.

Alergiczny nieżyt nosa u niemowląt

Alergiczny nieżyt u dzieci znacząco różni się od tego, z którym mamy do czynienia u niemowląt. Okazuje się bowiem, że u dzieci w wieku poniżej pierwszego roku życia niezwykle rzadko mamy do czynienia z katarem alergicznym o podłożu związanym z alergiami wziewnymi. Może to być za to alergia pokarmowa, a zwłaszcza uczulenie na białko krowie. To problem, który notuje się u około 2 procent niemowląt. Alergiczny nieżyt nosa u takich maluszków ustępuje najczęściej po odstawieniu szkodliwego składnika diety.

Warto mieć też świadomość, że niemowlę, którego układ oddechowy dopiero się rozwija, nie poradzi sobie z samodzielnym usuwaniem wydzieliny z nosa. Należy więc zaopatrzyć się w aspirator, przy użyciu którego pomożemy mu w tej czynności i tym samym ułatwimy dziecku oddychanie.