O silny układ odpornościowy dziecka należy dbać przez cały rok, a szczególnie przed rozpoczęciem jesieni, kiedy to notuje się większą zachorowalność na infekcje dróg oddechowych. W dużej mierze jest to związane ze zmianą warunków atmosferycznych oraz z ograniczeniem aktywności fizycznej. Nasi podopieczni więcej czasu spędzają w przedszkolu czy szkole, niż na świeżym powietrzu. Jak w tym okresie podnieść odporność u dzieci? Jaki wpływ na mają na odporność dziecka witaminy C i D, a także zaburzenia flory bakteryjnej i aktywność fizyczna?

Jak zbudowany jest układ immunologiczny dziecka i co wpływa na odporność?

Jak wzmocnić odporność u dziecka? To pytanie zadaje sobie wielu rodziców. Aby na nie odpowiedzieć, warto najpierw zdać sobie sprawę z tego, jak funkcjonuje układ immunologiczny dziecka.

Ogólnie mówiąc, jest to mechanizm złożony z narządów, naczyń chłonnych i komórek, które zapobiegają wnikaniu czynników chorobotwórczych do organizmu oraz zwalczają te patogeny, które już dostały się do ustroju.

Układ immunologiczny dziecka, podobnie jak u dorosłego, składa się z odporności wrodzonej i nabytej. Ta pierwsza stanowi podstawową linię obrony, z którą każdy z nas się już rodzi. Budują ją fizyczne bariery, takie jak skóra i błony śluzowe oraz fizjologiczne odruchy obronne: kaszel, kichanie, łzawienie.

Odporność nabyta wykształca się natomiast w odpowiedzi na kontakt z antygenami. Wiąże się z tym ważna cecha funkcjonowania układu odpornościowego – tak zwana pamięć immunologiczna. To, mówiąc prościej, zdolność uczenia się. Organizm zapamiętuje antygeny, z którymi już miał do czynienia i w kolejnym kontakcie jest zdolny do szybszej i bardziej skutecznej odpowiedzi. Wykorzystuje się to w szczepieniach ochronnych, polegających na podaniu antygenów wywołujących konkretne choroby.

Układ immunologiczny dziecka różni się od układu odpornościowego osób dorosłych. Dopiero dojrzewa i z wieloma antygenami styka się po raz pierwszy. To dlatego dzieci tak często łapią infekcje dróg oddechowych. Maluchy, które uczęszczają do żłobka czy przedszkola, mogą chorować nawet 8-10 razy w roku i jest to zupełnie normalnym zjawiskiem. Naturalna odporność dziecka osiąga dojrzałość dopiero około 12. roku życia.

W skład układu immunologicznego wchodzą pierwotne i wtórne narządy limfatyczne. Te pierwsze wytwarzają limfocyty, czyli komórki odpornościowe. Gdy te komórki dojrzeją, migrują do wtórnych narządów limfatycznych (np. śledziony, migdałków, węzłów chłonnych) i tam rozpoczynają walkę z patogenami.

Kluczowym pierwotnym narządem limfatycznym jest grasica, gruczoł zlokalizowany w klatce piersiowej. Jego obecność jest typowa dla układu immunologicznego dziecka. Grasica rośnie do 2-3 roku życia. Pod wpływem hormonów płciowych znacznie zmniejsza się w okresie dojrzewania. Grasica jest bardzo istotna dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego dzieci – jej aktywność u dorosłych jest już nieporównywalnie mniejsza.

Osłabiona odporność dziecka – dlaczego dzieci chorują idąc do przedszkola i szkoły?

W przedszkolu i szkole dzieci przez znaczną część dnia przebywają w towarzystwie pokaźnej grupy rówieśników. Wspólnie się bawią i dotykają tych samych przedmiotów. Najmłodsi nie mają jeszcze wyuczonych podstawowych zasad higieny. Nie myją rąk, wkładają zabawki i różne przedmioty do buzi. Brak higieny i duże skupisko dzieci to idealne warunki do rozprzestrzeniania się wirusów i bakterii. Jeden chory przedszkolak szybko zaraża kolejne osoby.

Częste infekcje są zwłaszcza domeną tych maluchów, które dopiero zaczynają przygodę z przedszkolem. Układ immunologiczny dziecka po raz pierwszy styka się z taką ilością zarazków i dopiero uczy się, jak sobie z nimi poradzić.

Dlaczego jeszcze odporność dziecka w przedszkolu czy szkole jest narażona na poważną próbę? Stoi za tym reakcja na nową sytuację, w jakiej maluch musi się odnaleźć. Stres u dzieci, podobnie jak u dorosłych, negatywnie wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego.

Nie zapominajmy też o tym, że w przedszkolu czy szkole dzieci jedzą obiady. Dobrze zbilansowana dieta stanowi jeden z czynników, które wzmacniają odporność. Z kolei źle skomponowane żywienie może osłabić układ immunologiczny. Niestety, jak wskazuje Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, przedszkolne stołówki popełniają wiele podstawowych błędów dietetycznych w kwestii karmienia dzieci. Głównym problemem jest zbyt mała podaż mleka, pełnoziarnistych produktów zbożowych i nadmierne używanie cukru i soli.

Jak naturalnie zwiększyć odporność u dzieci na jesień? Jakie wybrać preparaty na odporność?

Jak wspierać odporność u dzieci jesienią? Oto cztery podstawowe zalecenia:

1. Suplementacja witaminy D i witaminy C

Witamina D, a konkretnie D3, jest bardzo ważna dla prawidłowego działania układu immunologicznego dziecka. Wspomaga zwalcznie infekcji. Naturalnie jest wytwarzana przez skórę pod wpływem ekspozycji na promienie słoneczne. Niestety, w naszym klimacie w okresie jesienno-zimowym słońce nie operuje dostatecznie długo i mocno, by organizm wyprodukował witaminę D3, dlatego zalecana jest suplementacja. A jak dostarczyć witaminę D wraz z dietą? Warto jak najczęściej podawać dziecku tłuste ryby morskie i tran na odporność.
Jesienią należy zadbać o dostarczenie witaminy C, która także jest istotna dla odporności u dzieci. Jej naturalnym źródłem są zwłaszcza cytrusy.

2. Dieta na odporność

Naturalna odporność dziecka zależy również od dobrze zbilansowanej diety. Oprócz źródeł wspomnianych wcześniej witaminy D i C, warto urozmaicić jadłospis swojego podopiecznego o produkty bogate w cynk. Jest to najważniejszy mikroelement odpowiadający za prawidłowe funkcjonowanie grasicy, o której roli w odporności u dzieci pisaliśmy wyżej. Cynk znajdziemy w orzechach, pestkach dyni, słonecznika oraz tłustych rybach morskich. Te ostatnie, podobnie jak tran na odporność, nie dość, że są źródłem cynku i witaminy D, to dzięki zawartości kwasów tłuszczowych omega – 3 redukują stany zapalne, co także jest bardzo ważne w walce z infekcjami.
Dieta na odporność powinna zawierać jeszcze produkty zawierające probiotyki i prebiotyki, wpływające korzystnie na mikrobiotę jelitową i zapobiegają zaburzeniom flory bakteryjnej: jogurty, kefiry, kiszonki i błonnik.

3. Syropy, soki i preparaty ziołowe na odporność

Preparaty ziołowe na odporność bez trudu w aptece. Dobrze sprawdzą się między innymi wyciągi czy herbatki z jeżówki purpurowej i czarnego bzu.
A czy istnieją skuteczne domowe sposoby na odporność? Oczywiście, tak. Aby wesprzeć funkcjonowanie układu odpornościowego można chociażby wykonać naturalny syrop z goździków czy sok malinowy.

4. Szczepienia ochronne

Są kluczowe dla wzmacniania odporności. Zapobiegają zachorowaniu na wiele niebezpiecznych chorób lub łagodzą ich przebieg i pozwalają uniknąć powikłań. Szczepienia ochronne budują ponadto tak zwaną odporność zbiorową, dzięki czemu udaje się ograniczać rozprzestrzenianie wirusów chorób, takich jak np. krztusiec, polio czy różyczka.

Aktywność fizyczna, stres u dziecka i higiena – jak jeszcze wzmocnić odporność?

Nie zapominajmy o tym, że oprócz podaży witamin i preparatów ziołowych na odporność, zdrowej diety oraz szczepień ochronnych, dla wsparcia prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego ogromne znacznie mają też codzienne nawyki. Warto nauczyć malucha podstawowych zasad higieny, zadbać o regularną aktywność fizyczną, zdrowy sen i czas na relaks. Pamiętajmy, że stres u dzieci ma równie destrukcyjny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego, co u dorosłych.