Astmę oskrzelową zalicza się najczęstszych przewlekłych chorób dróg oddechowych. Cierpi na nią 340 milionów ludzi na świecie. Z danych Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że największa zapadalność na tę chorobę dotyczy dzieci, szczególnie między 6. a 10. rokiem życia. Zauważyłeś u swojej pociechy niepokojący kaszel? Zastanawiasz się, czy Twoje dziecko choruje na astmę? Wyjaśniamy, czym charakteryzuje się kaszel astmatyczny i czy można go wyleczyć.
Skąd się bierze kaszel astmatyczny?
Przyczynami rozwoju astmy mogą być uwarunkowania genetycznie albo środowiskowe. W tym drugim przypadku mowa na przykład o narażeniu na kontakt z alergenami, wdychaniu smogu, dymu tytoniowego, ekspozycji na szkodliwe substancje chemiczne, niewłaściwej diecie, a także o przebytych infekcjach wirusowych.
Bezpośrednią przyczyną astmy jest stan zapalny dotyczący oskrzeli. U osób chorych na astmę dochodzi do nadwrażliwości. Oskrzela pod wpływem różnych czynników kurczą się w niekontrolowany sposób. Prowadzi to do duszności podczas wydechu. Co gorsza, im częściej dochodzi do napadów astmy, tym większy jest przerost ścian dróg oddechowych. Chorobie może towarzyszyć szereg objawów o różnym stopniu nasilenia, w tym świszczący oddech i tak zwany kaszel astmatyczny, będący odpowiedzią na czynnik drażniący.
U osób dorosłych częściej mamy do czynienia z astmą niealergiczną, u dzieci z astmą alergiczną, której czynnikami wyzwalającymi są najczęściej alergeny wziewne. W wyniku kontaktu z bodźcem uczulającym, w organizmie chorego uwalniają się substancje, takie jak np. histamina, które wywołują skurcz oskrzeli.
Jakie są objawy kaszlu astmatycznego?
Kaszel, obok duszności, uczucia ucisku w klatce piersiowej i świszczącego oddechu, jest jednym z najbardziej typowych objawów astmy oskrzelowej. Początkowo jednak kaszel astmatyczny może być mylnie wzięty za oznakę infekcji dróg oddechowych, na przykład zapalenia oskrzeli, co opóźnia diagnozę i naraża chorego na powikłania i pogorszenie jakości życia.
Jak zatem rozpoznać astmę oskrzelową? Co powinno wzbudzić Twoje wątpliwości i skłonić do konsultacji z pediatrą albo pulmonologiem? Jakie są charakterystyczne objawy kaszlu astmatycznego?
Przede wszystkim zwróć uwagę na:
1. Rodzaj kaszlu
Kaszel astmatyczny jest suchy, duszący i męczący. Czasami pojawia się niewielka ilość plwociny.
2. Napadowy charakter kaszlu astmatycznego
Przy astmie kaszel często atakuje w nocy lub nad ranem i wybudza dziecko ze snu. Typowe są również napady kaszlu astmatycznego podczas i tuż po wysiłku fizycznym, a nawet w czasie intensywnego śmiechu i płaczu. Ten ostatni objaw jest charakterystyczny dla niemowląt, których płacz jest przerywany z powodu duszności. Z uwagi na nadwrażliwość oskrzeli u chorego, napady kaszlu astmatycznego towarzyszą też ekspozycji na zimne powietrze.
3. Kaszel występujący po kontakcie z alergenem
Jeśli dziecko zaczyna kasłać po ekspozycji na pyłki rośli, roztocza, sierść zwierząt czy inne nietolerowane przez organizm czynniki zewnętrzne, może być to objaw astmy alergicznej. Kaszel jest jeszcze bardziej męczący, gdy kontakt z alergenem nałoży się na trwającą właśnie wirusową infekcję dróg oddechowych.
4. Czas trwania kaszlu
Kaszel astmatyczny jest przewlekły, co oznacza, że utrzymuje się powyżej czterech tygodni. Każdy przewlekły kaszel u dziecka wymaga diagnostyki.
Należy podkreślić, że kaszel i inne objawy astmy w wieku dziecięcym mogą mieć różne natężenie i warianty występowania. Astmie alergicznej często towarzyszą: nieżyt nosa, wysypka atopowa czy zapalenie spojówek. Niekiedy jednak, szczególnie u najmłodszych dzieci, kaszel jest jedynym objawem astmy.
W odróżnieniu kaszlu astmatycznego od tego o podłożu infekcyjnym czy wywołanego na przykład chorobami serca, pomóc może przede wszystkim obserwacja okoliczności, w jakich pojawiają się napady. Nasilenie objawów astmy, w tym atak kaszlu, następuje w reakcji na jakiś bodziec, u dzieci najczęściej jest to alergen.
Leczenie kaszlu astmatycznego
Astma wymaga specjalnego leczenia. Zazwyczaj w terapii stosowane są wziewne leki: często kortykosteroidy oraz leki rozszerzające oskrzela – B2-mimetyki. Podaje się je za pomocą inhalatorów, a u najmłodszych konieczne może się okazać używanie komory inhalacyjnej. Czasem niezbędna może być dodatkowo antybiotykoterapia i tlenoterapia.
A co z lekami przeciwkaszlowymi w przebiegu astmy? Można sięgnąć po środki doustne z lewodropropizyną, która działa obwodowo na oskrzela, a ponadto wykazuje działanie przeciwhistaminowe.
Z powodzeniem można też wybrać syrop z glicerolem lub prawoślazowy. Preparat pokryje błonę śluzową ochronnym filmem, zabezpieczając ją przed czynnikami drażniącymi, co zapobiegnie napadom kaszlu w przebiegu astmy alergicznej.
Często pada pytanie, czy u dzieci, u których rozpoznano astmę oskrzelową objawy mogą minąć z wiekiem? Tak, w większości przypadków na szczęście tak się dzieje. Całkowite wyleczenie choroby nie jest możliwe, ale dzięki lekom możemy mówić o kontroli astmy i wprowadzić ją w stan długotrwałej remisji.
Domowe sposoby na łagodzenie kaszlu astmatycznego u dzieci
Jak złagodzić kaszel u dziecka, u którego rozpoznano astmę oskrzelową? Przede wszystkim, trzeba wyeliminować czynniki drażniące, mogące doprowadzić do napadu astmy. Jakie kroki możesz podjąć?
- Jeśli dziecko ma astmę alergiczną, postaraj się usunąć z jego otoczenia alergeny – unikaj ekspozycji na pyłki, kurz czy kontakt z czworonogami.
- Nie pozwól na palenie papierosów przy dziecku.
- Kup oczyszczacz powietrza.
- Stosuj filtry w domowej i samochodowej klimatyzacji.
- Dbaj o regularny, kontrolowany wysiłek fizyczny dziecka.
- Wykonuj z dzieckiem ćwiczenia oddechowe.
- Naucz swoją pociechę, jak radzić sobie ze stresem.
- Zadbaj o dietę dziecka. Otyłość jest jednym z czynników sprzyjających astmie. W jadłospisie nie powinno zabraknąć kwasów tłuszczowych omega-3, witaminy D, magnezu, selenu i probiotyków, które pozytywnie wpływają na wzmocnienie odporności.
To ważne, żeby unikać zachorowania na infekcje dróg oddechowych, ponieważ mogą one jeszcze bardziej nasilić kaszel astmatyczny.
