Terapia miodem znana była już w starożytności. Ten pszczeli produkt doceniany był nie tylko za walory smakowe, ale przede wszystkim lecznicze. Egipcjanie używali go w setkach medykamentów. Współcześnie chętnie stosujemy miód na kaszel, do łagodzenia objawów infekcji dróg oddechowych oraz wsparcia odporności. Skąd biorą się te wyjątkowe właściwości i co na to świat nauki? Jaki miód na kaszel u dzieci wybrać i jak go podawać?

Właściwości miodu

Przekonanie o prozdrowotnym działaniu miodu pszczelego było obecne w wielu kulturach starożytnych. Grecy i Rzymianie wierzyli, że wchodził on w skład ambrozji, napoju, który zapewniał bogom nieśmiertelność. Stosowanie miodu pszczelego na stany zapalne, kaszel i choroby płuc zalecał sam Hipokrates, uznawany za jednego z prekursorów współczesnej medycyny. Mawiał, że pożywienie powinno być lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem – działanie miodu doskonale wpisywało się więc w tę ideę.

Współczesna nauka coraz wnikliwiej przygląda się temu, na czym polega prozdrowotne działanie miodu, a apiterapia, czyli leczenie za pomocą produktów pszczelich zyskuje zainteresowanie świata medycznego.

Wiemy, że pod względem chemicznym naturalny miód pszczeli to po prostu stężony roztwór cukrów, głównie fruktozy i glukozy, a więc cukrów prostych. Oprócz tego zawiera między innymi śladowe ilości witamin, kwasów organicznych i minerałów.

Najważniejszymi składnikami miodu są enzymy pochodzące z gruczołów ślinowych pszczół. Za ich sprawą powstaje nadtlenek wodoru, który ma właściwości antyseptyczne (nadtlenek wodoru to nic innego jak woda utleniona). Pszczoły wzbogacają też miód o substancje antybiotyczne, takie jak inhibina, lizozym oraz apidycyna.

Czynniki, które wpływają na prozdrowotne właściwości miodu są bardzo złożone. Nie bez znaczenia jest rodzaj kwiatów, z których pszczoły pozyskują nektar. Działanie miodu może się nieco różnić w zależności od jego gatunku. Na przykład ten o ciemniejszej barwie (taki jak spadziowy i gryczany) będzie zawierał więcej przeciwutleniaczy niż jasny, więc skuteczniej zneutralizuje wolne rodniki, zapobiegając chociażby chorobom układu krążenia.

Uogólniając, miód wykazuje działanie pozytywnie wpływające na nasze zdrowie i samopoczucie. Oto jego najważniejsze zalety:

• ma właściwości przeciwzapalne, co zawdzięcza obecności flawonoidów i polifenoli,
• miód działa przeciwdrobnoustrojowo – zwalcza bakterie, wirusy i grzyby,
• szybko dostarcza energii i wspomaga produkcję serotoniny,
• miód pszczeli to źródło antyoksydantów,
• hamuje wzrost komórek nowotworowych,
• wykazuje działanie prebiotyczne.

Terapia miodem wykorzystywana jest przede wszystkim do łagodzenia objawów infekcji dróg oddechowych, w tym leczenia kaszlu towarzyszącego przeziębieniu. Spożywanie miodu może ułatwiać wykrztuszanie wydzieliny, niweluje uczucie drapania w gardle i zmniejsza częstotliwość kaszlu. Warto stosować go również w celach profilaktycznych dla wzmocnienia odporności. Dzięki temu, że miód wzmaga wzrost populacji pożytecznych bakterii w jelitach i zawiera przeciwutleniacze, pozytywnie wpływa na pracę układu immunologicznego. Poza tym, poprawia samopoczucie, koi nerwy, ułatwia zasypianie i dodaje sił do walki z chorobą.

Jak miód działa na kaszel mokry, a jak na suchy?

W jaki sposób miód pomaga na kaszel? Kiedy jego stosowanie jest zasadne? Okazuje się, że miód jest skuteczny zarówno w łagodzeniu kaszlu mokrego, jak i suchego. Warto stosować go na kaszel towarzyszący przeziębieniu, ale też zapaleniu płuc czy oskrzeli.

Miód działa oczyszczająco na drogi oddechowe. Zawiera substancje takie jak gwajakol, którego pochodna stosowana jest w syropach wykrztuśnych. Miód działa rozrzedzająco na gęstą wydzielinę, a ponadto pobudza ruch nabłonka migawkowego w błonie śluzowej oskrzeli. Dzięki temu łatwiej odkrztusić flegmę i ewakuować ją z dolnych dróg oddechowych.

Stosowanie miodu na kaszel mokry ma tę zaletę, że nie przyczynia się do nadmiernej produkcji wydzieliny w drzewie oskrzelowym. W przeciwieństwie do syropów wykrztuśnych można więc podawać go bezpośrednio przed snem. Jest to więc doskonały i bezpieczny środek na łagodzenie nocnego kaszlu u dzieci.

A jak działa miód na kaszel suchy? Przede wszystkim nawilżająco. Miód łagodzi podrażnienia błon śluzowych, a oprócz tego rozszerza naczynia krwionośne, co minimalizuje niepożądany odruch nieproduktywnego, suchego kaszlu. Istnieją badania naukowe, które dowodzą, że leczenie kaszlu suchego miodem może być bardziej efektywne niż stosowanie niektórych leków przeciwkaszlowych. W 2018 roku naukowcy z Uniwersytetu w Pensylwanii porównali działanie miodu i dekstrometorfanu. Okazało się, że ten pierwszy wykazał dwa razy większą skuteczność na badanej grupie dzieci niż syntetyczny lek.

Jaki miód wybrać?

Podstawową zasadą, jaką powinniśmy kierować się przy wyborze miodu na kaszel jest jego jakość. Oznacza to, że tylko ten pochodzący ze sprawdzonej pasieki przyniesie efekty, jakich oczekujemy. Na jakość miodu wpływa region, w jakim pszczoły zbierały nektar, dlatego warto sięgać po produkty ekologiczne. Pamiętajmy, że za dobry miód trzeba zapłacić więcej – niska cena może być oznaką, że mamy do czynienia z oszustwem. Fałszowanie miodu odbywa się na wiele sposobów i przeciętnemu konsumentowi z reguły trudno rozpoznać, czy ma do czynienia z pełnowartościowym produktem.

Tym, na co warto zwrócić uwagę jest konsystencja miodu. Jesienią większość polskich odmian jest już skrystalizowana. Płynna konsystencja to cecha świeżego miodu albo miodu przegrzanego, który stracił w związku z tym cenne właściwości.

Jeśli chcemy kupić dobry miód, lepiej unikać tych oferowanych w supermarketach. Często są to produkty zawierające pyłki roślin niewystępujących w naszym klimacie, co może wywołać reakcję alergiczną.

Tak jak wspomnieliśmy, właściwości miodu mogą się różnić, zależnie od rodzaju nektaru lub spadzi, które posłużyły pszczołom do jego produkcji. Każda z tych odmian ma swój specyficzny smak, barwę, zapach i konsystencję. A jaki miód na kaszel sprawdzi się najlepiej w infekcji dróg oddechowych u dzieci i dorosłych?

• miód rzepakowy – oprócz tego, że jest skuteczny w leczeniu uporczywego kaszlu suchego, ma łagodny, dobrze tolerowany przez dzieci smak. Tę delikatność zawdzięcza niższej zawartości kwasów organicznych niż pozostałe odmiany miodów,
• miód lipowy – to jeden z najlepszych miodów na kaszel, zarówno suchy, jak i mokry. Charakteryzuje się silnym działaniem przeciwzapalnym. Ma intensywny, nieco cytrynowy posmak.
• miód gryczany – podobnie jak miód rzepakowy, doskonale łagodzi uczucie drapania w gardle, co czyni go skutecznym w leczeniu uporczywego kaszlu suchego. Z uwagi na lekko piekący smak, nie wszystkie dzieci będą go dobrze tolerować,
• miód spadziowy – tak jak miód gryczany jest bogaty w przeciwutleniacze, dzięki czemu wspiera układ odpornościowy w walce z chorobą. W infekcjach górnych dróg oddechowych najlepszym miodem będzie ten ze spadzi iglastej,
• miód nawłociowy – pomaga w odkrztuszaniu wydzieliny, a dzięki silnemu działaniu antyseptycznemu zapobiega nadkażeniom bakteryjnym,
• miód wrzosowy – także wykazuje działanie antyseptyczne i przynosi wyraźną ulgę w mokrym kaszlu. Z powodzeniem jest stosowany nie tylko w kaszlu towarzyszącym przeziębieniu, ale w przewlekłych chorobach układu oddechowego, na przykład dla złagodzenia kaszlu astmatycznego.

Jak stosować miód na kaszel?

Najpopularniejszą metodą stosowania miodu pszczelego na kaszel jest rozpuszczanie go w ciepłych napojach: herbacie czy mleku. To dobry sposób, pod warunkiem, że temperatura płynu nie przekracza 42 stopni. Inhibina, czyli najważniejszy zawarty w miodzie enzym zwalczający patogeny, w zbyt gorącym napoju po prostu zetnie się niczym białko i straci swoje właściwości. Napoje z naturalnym miodem pszczelim warto wzbogacać o inne produkty pomagające zwalczać infekcje: cytrynę, imbir czy kurkumę.

Działanie miodu pszczelego na kaszel warto wykorzystać, jeśli przygotowujemy domowe syropy, na przykład z cebuli.

Najprostszym sposobem jest jednak bezpośrednie spożywanie miodu w niewielkich ilościach kilka razy dziennie. Łyżeczkę miodu można posypać cynamonem. Taki duet zadziała łagodząco na kaszel i pomaga zwalczyć infekcję.

Miód na kaszel u dzieci może być doskonałym wsparciem zarówno w leczeniu kaszlu suchego, jak i mokrego. Może być bezpiecznie stosowany przez maluchy powyżej pierwszego roku życia. Miód nie tylko pomaga złagodzić kaszel, ale też redukuje inne objawy towarzyszące infekcjom dróg oddechowych. Pomaga na ból gardła i głowy, dodaje sił oraz zbija gorączkę.