Co pyli wiosną? Alergie w kwietniu

kwi 10, 2025 | Artykuł

W kwietniu wielu z nas cieszy się z coraz piękniejszej pogody i zachwyca rozkwitającą przyrodą. Tego entuzjazmu nie podzielają alergicy, dla których budząca się do życia wiosna oznacza trudny czas. To okres pylenia wielu drzew. Dla dzieci cierpiących na alergię wiąże się to z szeregiem nieprzyjemnych dolegliwości, takich jak: katar sienny, kaszel, swędzenie i pieczenie oczu czy zapalenie spojówek. Dowiedz się, jakie pyłki drzew krążą w powietrzu w kwietniu i jak złagodzić najczęstsze objawy alergii.

Jakie są przyczyny alergii?

Alergią nazywamy nadmierną reakcję układu odpornościowego na konkretne czynniki zewnętrzne. Organizm fałszywie interpretuje je jako zagrożenie i zaczyna produkować zwalczające je przeciwciała. Skutkiem tego jest stan zapalny, który może objawiać się kaszlem, astmą alergiczną, katarem, łzawieniem oczu czy reakcjami skórnymi.

Wśród przyczyn alergii wskazuje się:

  • uwarunkowania genetyczne – jeśli rodzice mają alergię, ryzyko, że dziecko odziedziczy chorobę wynosi ok. 80 procent,
  • zanieczyszczenie środowiska – spaliny, smog, dym tytoniowy,
  • sterylne środowisko – nadmiernie higieniczne warunki życia nie dają rozwijającemu się układowi immunologicznemu dziecka szans na wytworzenie należytej bariery ochronnej.

Bezpośrednią przyczyną alergii jest kontakt z alergenem. Substancje uczuleniowe można zakwalifikować do trzech grup. Są to alergeny:

  • roślinne – w tej grupie znajdują się pyłki drzew, traw, krzewów i innych roślin, a także roślinne olejki eteryczne i grzyby pleśniowe (np. alergia na zarodniki Cladosporium i Alternaria),
  • zwierzęce – sierść i białko zwierząt (pamiętajmy, że w tej grupie jako mikroskopijne pajęczaki znajdują się też roztocza kurzu).
  • chemiczne – detergenty, barwniki, metale, konserwanty.

Reakcję uczuleniową mogą więc powodować zarówno niektóre składniki pokarmowe, jak i ukąszenia owadów czy stosowanie niektórych kosmetyków. Jednym z rodzajów alergii jest alergia wziewna, do której zalicza się częste wśród dzieci uczulenie na pyłki roślin i grzybów.

Co pyli w kwietniu? Najczęstsze wiosenne alergie

Na kwiecień przypada środek okresu pylenia wielu gatunków drzew wywołujących alergię. W powietrzu wciąż unoszą się pyłki wierzby, olchy i topoli, które rozpoczęły kwitnienie jeszcze w marcu.

W kwietniu najintensywniej pyli brzoza. W całej Europie jest ona drugą, zaraz po pyłkach traw, przyczyną alergii objawiającej się okresowym zapaleniem spojówek, łzawieniem oczu, alergicznym nieżytem nosa oraz astmą pyłkową. W okresie intensywnego pylenia brzozy można zaobserwować wzrost hospitalizacji z powodu niewydolności oddechowej u osób najsilniej uczulonych.

Stężenie pyłków brzozy jest największe nocą i o poranku. Niestety, osoby uczulone są narażone na przykre dolegliwości, nawet jeśli unikają przebywania w bliskim otoczeniu drzew. Wiatr przenosi pyłki brzozy na duże odległości. Łatwo wpadają do pomieszczeń. Poza tym pyłki brzozy osiadają na odzieży, skórze i włosach.

W kwietniu pojawiają się też pyłki jesionu, który obficie rośnie w lasach, ale często spotyka się go też w miejskim krajobrazie. Pod koniec kwietnia zaczyna pylić dąb.

Leczenie i łagodzenie alergii u dzieci

Najskuteczniejszą metodą walki z uciążliwymi objawami alergii na pyłki drzew i innych roślin jest odczulanie, które stosuje się u dzieci powyżej 5. roku życia.

Alergolog może zlecić podawanie leków przeciwhistaminowych, a w przypadku duszności, wziewnych leków rozkurczowych i glikokortykosteroidów. Przy alergicznym nieżycie nosa wspomagająco warto sięgnąć po wodę morską w aerozolu. Jeśli dziecko ma kaszel, pomocny może być syrop z glicerolem, który zniweluje uczucie łaskotania i drapania w gardle. Swędzące oczy można natomiast przepłukać solą fizjologiczną lub kroplami z hialuronianem sodu – o ile oczywiście nie ma przeciwwskazań okulistycznych.

A jak można łagodzić objawy alergii domowymi sposobami? Wypróbuj poniższe wskazówki:

  • ogranicz aktywność na świeżym powietrzu w bezwietrzne, pogodne dni,
  • zmień odzież dziecka po powrocie do domu z dworu,
  • w okresie pylenia szczególnie zadbaj o higienę, zwłaszcza o umycie włosów malucha przed snem,
  • nie przynoś do domu ściętych roślin,
  • ogranicz otwieranie okien, zwłaszcza gdy stężenie pyłków jest wysokie,
  • kup oczyszczacz powietrza,
  • nie pal w obecności dziecka – dym papierosowy zaostrza objawy alergii na pyłki roślin.

Ważne jest, żeby opiekunowie dzieci, które zmagają się uciążliwymi objawami alergii śledzili kalendarz pylenia, pamiętając, że stężenie pyłków roślin w atmosferze różni się w poszczególnych częściach kraju. Na południowym zachodzie drzewa wywołujące alergię pylą najwcześniej, a najpóźniej w części północno-wschodniej. Znajomość prognoz dla swojego regionu pozwala przygotować się na okres intensywnego pylenia.

Autor

  • Krzysztof Sudoł

    Lek.med. Krzysztof Sudoł, absolwent Akademii Medycznej w Białymstoku.
    Specjalista torakochirurg, pracował w Warszawie oraz w Krakowie.
    Wieloletni doradca medyczny w firmach farmaceutycznych.

Ostatnie Artykuły