Funkcjonowanie układu immunologicznego człowieka to złożony mechanizm. Nasz organizm codziennie walczy z antygenami mogącymi doprowadzić do infekcji. Można zauważyć, że odporność u niemowląt i dzieci jest gorsza niż u dorosłych. Dlaczego tak się dzieje? Czy można wspomóc układ immunologiczny dziecka? Czy istnieją skuteczne sposoby na wzmocnienie odporności? Jakie witaminy i minerały powinny się znaleźć w zdrowej diecie dziecka?
Dlaczego dziecko często choruje?
Żeby odpowiedzieć na powyższe pytanie, najpierw należy zastanowić się nad inną kwestią: jak kształtuje się układ immunologiczny dziecka? Wiemy, że maluchy łapią infekcje o wiele częściej niż dorośli. Wszystko dlatego, że odporność u dziecka rozwija się wraz z wiekiem. Organizm „uczy się”, jak radzić sobie z patogenami. Budowanie odporności dziecka trwa do ok. 12 roku życia, choć ostateczne ukształtowanie układu immunologicznego następuje dopiero w wieku 18-20 lat.
Cały proces rozpoczyna się już w życiu płodowym, kiedy przeciwciała matki przenikają przez łożysko. Bardzo ważną rolę w budowaniu odporności dziecka pełni też naturalny poród. Maluch, przeciskając się przez drogi rodne mamy, styka się z odpowiednimi bakteriami, które mają istotny wpływ na budowanie mikrobioty, a co za tym idzie, na rozwijanie się odporności dziecka. Takiej szansy nie mają noworodki, które przyszły na świat przez cesarskie cięcie.
Kolejnym niezastąpionym prezentem od natury jest mleko matki. Związek między karmieniem piersią a odpornością jest oczywisty. Kobiece mleko zawiera ponad 700 mikroorganizmów, a także białka i enzymy. Chroni przed infekcjami i ma za zadanie wspomóc odporność dziecka w przyszłości. Żeby wspierać rozwój układu immunologicznego maluszka, karmiąca mama powinna stosować zdrową dietę.
W jaki sposób rozwija się odporność dziecka w kolejnym etapie? Od ok. 6-9 miesiąca życia maluch może częściej chorować, np. na infekcje dróg oddechowych. Dzieje się tak, ponieważ w tym czasie wygasa tzw. bierna odporność, układ immunologiczny dziecka zaczyna samodzielnie wytwarzać przeciwciała.
Prawda jest taka, że nic nie jest w stanie tak wzmocnić odporności u dzieci jak kontakt z patogenami. Łatwo dostrzec, że maluchy, które uczęszczają do żłobków czy przedszkoli chorują częściej. W dużym skupisku po prostu łatwo się zarazić. Czy można uchronić dziecko przed kaszlem, katarem albo bólem gardła? Choć nie jest to dobra informacja dla rodziców, chorowanie jest nieuniknione w procesie rozwoju układu immunologicznego dziecka. Dzięki infekcjom młody organizm uczy się, jak wytwarzać przeciwciała. Na tym polega budowanie odporności dziecka.
Mali pacjenci cierpią z powodu infekcji dróg oddechowych nawet osiem razy w roku. Jeśli choroby zdarzają się częściej, może to świadczyć o słabej odporności dziecka o podłożu genetycznym. A jakie czynniki osłabiają odporność dziecka? Do pogorszenia funkcjonowania układu immunologicznego może przyczynić się np. zła dieta, niedostateczna aktywność fizyczna, antybiotykoterapia, a nawet narażenie na zanieczyszczenia powietrza.
Jakie składniki na wzmocnienie odporności u dziecka?
Skoro częste chorowanie zostało starannie zaplanowane przez naturę jako swoisty „trening” dla organizmu, to czy w takim razie wspieranie odporności dziecka ma sens? Oczywiście, że tak. Nawet, jeśli nie pozwoli to uniknąć infekcji, to może wpłynąć na ich łagodniejszy przebieg.
Budowanie odporności dziecka ma ścisły związek z przewodem pokarmowym. To tam znajduje się większość komórek, które odpowiadają za reakcje obronne organizmu. Skład mikroflory jelitowej jest więc istotny jeśli chodzi o wspieranie rozwoju układu immunologicznego dziecka. Dlatego ważna jest odpowiednia zdrowa dieta na odporność. Stosowanie zasad piramidy żywieniowej to ważny krok w stronę zdrowia. Wraz z jedzeniem powinniśmy postarać się dostarczać te elementy, które wpłyną na budowanie odporności dziecka. Pierwsze na myśl przychodzą witaminy i minerały. Dieta na odporność powinna zawierać produkty będące źródłem witaminy C, E i A, a także cynku, selenu i żelaza. Na mikroflorę jelitową korzystny wpływ mają probiotyki, które znajdziemy w fermentowanych produktach mlecznych i kiszonkach oraz prebiotyki, których źródło stanowią np. szparagi, czosnek, cebula i banany. Niedożywienie (które nie zawsze idzie w parze z niską masą ciała) może osłabiać funkcjonowanie układu immunologicznego. Idealnie byłoby wspomóc odporność dziecka zbilansowanymi posiłkami, ale jak wiadomo, nie zawsze jest to łatwe, zwłaszcza w przypadku niejadków. Jeśli więc stosowanie zdrowej diety z różnych względów jest niemożliwe, można sięgnąć po DSP, czyli doustne suplementy pokarmowe albo inne preparaty na odporność z apteki. Pamiętajmy jednak, żeby nie przesadzić z suplementami. Aby bezpiecznie wzmocnić odporność u dzieci, najlepiej wykonać morfologię krwi. Badanie wykaże, jakich elementów brakuje w organizmie. Warto też starannie wybierać preparaty na odporność u dzieci. To, że dany środek jest dostępny w aptece, a nie w markecie, nie oznacza, że jego skład jest odpowiedni. Najlepsze suplementy diety dla dzieci to te, które są certyfikowane, nie zawierają cukru (a przynajmniej jego dużych ilości) i szkodliwych dodatków chemicznych.
Po jakie suplementy diety dla dzieci na wzmocnienie odporności można sięgnąć bez obaw? Zalecenia w tym zakresie wydało Ministerstwo Zdrowia. Poleca podawać dzieciom witaminy A, C i D w formie suplementów diety dla dzieci od 6. miesiąca do 5. roku życia. Szczególnie istotną rolę we wspieraniu odporności dziecka pełni witamina D3. Ponieważ syntetyzuje się pod wpływem działania promieni słonecznych, jej niedobór następuje zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. Oprócz tego, że witamina D3 wpływa na wzmocnienie odporności u dzieci jest ważnym budulcem kości. Niedobór witaminy D3 może skutkować np. krzywicą.
Jak jeszcze wzmocnić odporność u dziecka?
Słaba odporność dzieci może wynikać nie tylko z niedoboru witamin i minerałów. Na zdrowie duży wpływ ma odpowiednia ilość snu, podczas którego organizm się regeneruje. To, ile czasu dziecko śpi mienia się wraz z wiekiem. Przykładowo, żeby wzmocnić odporność przedszkolakowi potrzeba nawet 14 godzin snu na dobę.
Jak jeszcze można wspierać rozwój układu immunologicznego malucha? Dobroczynny wpływ na odporność u dziecka ma regularna dawka ruchu na świeżym powietrzu. U niemowląt wystarczą oczywiście spacery, ale starsze dzieci powinno się zachęcać do aktywności na dworze i to przez cały rok. Sprzyja to hartowaniu i wzmocnieniu organizmu dziecka. Należy przy tym pamiętać o ubiorze adekwatnym do pogody. Wielu rodziców, bojąc się wyziębienia, zakłada maluchowi zbyt wiele ubrań. Skutkuje to przegrzaniem. W efekcie zamiast wspomóc odporność dziecka, sprawimy, że będzie bardziej podatny na infekcję dróg oddechowych. Słaba odporność dzieci wynika niekiedy z powodów, które mogą być niezauważone przez rodziców. Jednym z nich jest stres, który zwiększa podatność na infekcje.
