Mokry kaszel zazwyczaj świadczy o infekcji wirusowej. Nic więc dziwnego, że często daje się we znaki dzieciom w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym. Jak rozpoznać i co podać na kaszel mokry? Kiedy poradzimy sobie z mokrym kaszlem domowymi sposobami, a kiedy lepiej udać się z dzieckiem do lekarza?

Kaszel mokry – charakterystyka

Kaszel produktywny (mokry) najczęściej jest następstwem kaszlu suchego. Jego pojawienie się to dla organizmu szansa na pozbycie się nagromadzonej w drogach oddechowych wydzieliny, a wraz z nią na przykład patogenów, które wywołały infekcję lub ciał obcych.

Kaszel mokry największe nasilenie ma w godzinach porannych. Wówczas dziecko kaszle intensywnie, ponieważ oczyszcza drogi oddechowe z nagromadzonej w czasie snu wydzieliny.

Wydzielina, czyli inaczej flegma, może mieć różny wygląd, w zależności od przyczyny mokrego kaszlu. W przypadku astmy będzie ona śluzowa, przeźroczysta i lepka. W obturacyjnej chorobie płuc, odkrztuszana będzie śluzowa, gęsta i lepka plwocina. Śluz przeźroczysty i bezbarwny oznacza infekcję wirusową, a zabarwiony na żółto lub zielono – infekcję bakteryjną.

Przy kaszlu mokrym dziecko ma zwykle trudności z odkrztuszaniem flegmy i może skarżyć się na uczucie zalegania wydzieliny w drogach oddechowych. U starszych dzieci mokry kaszel nie jest jednak tak problematyczny, jak u tych najmłodszych, które nie potrafią jeszcze sprawnie odkrztusić wydzieliny. Połykają ją, a to kończy się rozstrojem żołądka i wymiotami.

Przyczyny kaszlu mokrego

Najczęstszą przyczyną występowania mokrego kaszlu jest zakażenie. Gęsta, zalegająca wydzielina powstaje w wyniku wirusowej lub bakteryjnej infekcji dróg oddechowych. Organizm, próbując się jej pozbyć i nie dopuścić do przesunięcia się w kierunku płuc, wytwarza odruch kaszlowy, dzięki któremu można odkrztusić flegmę. Skurcz jest aktywowany przez receptory podrażniane przez zalegający w oskrzelach śluz. Taki odruch umożliwia ewakuację wydzieliny z gardła i oskrzeli, tym samym zapobiegając wytworzeniu się nadkażenia bakteryjnego.

Przyczyn mokrego kaszlu może być jednak o wiele więcej. Wśród nich można wymienić mukowiscydozę czy alergię.  Bardzo niepokojącym objawem będzie obecność krwi w plwocinie. Może ona świadczyć o gruźlicy, zapaleniu oskrzeli lub bakteryjnym zapaleniu płuc.

Kaszel mokry i suchy – jak odróżnić?

Od tego, czy dobrze odróżnimy kaszel mokry od suchego zależeć będzie efektywność działań podejmowanych, by wspomóc dziecko w walce z chorobą.

Nie zawsze jest to proste, zwłaszcza, że niekiedy te dwa rodzaje kaszlu się przeplatają: kaszel suchy może przejść w mokry.

Do podstawowych objawów kaszlu suchego u dziecka zalicza się przede wszystkim uczucie podrażnienia w gardle. Kaszel suchy pojawia się czasem przy minimalnym stymulowaniu podrażnionego układu oddechowego podczas mówienia, śmiechu lub nawet oddychania. Z uwagi na to, że kaszel suchy bywa napadowy, mogą się też pojawić trudności w zasypianiu. Charakterystyczny jest przy nim również chrapliwy, „szczekający” odgłos.

Mokry kaszel nie jest natomiast duszący. W przeciwieństwie do kaszlu suchego, nie ma charakteru napadowego. Pochodzi z dolnych odcinków dróg oddechowych, z których do jamy ustnej przedostaje się wydzielina. Odkrztuszanie zazwyczaj odbywa się wtedy, kiedy pacjent czuje taką potrzebę. Cechą charakterystyczną przy kaszlu mokrym jest też bulgoczący odgłos, będący efektem zalegania flegmy. To właśnie obecność w drogach oddechowych wydzieliny jest najbardziej charakterystyczną cechą kaszlu mokrego.

Określenie rodzaju kaszlu najtrudniejsze jest w początkowej fazie choroby. Flegma nie jest wtedy jeszcze odkrztuszana. Z uwagi na to, że kaszel mokry jest następstwem kaszlu suchego, w najczęstszym modelu przebiegu infekcji zmiana jednego w drugi powinna następować po kilku dniach. Jeśli jednak tak się nie dzieje i u dziecka kaszel suchy utrzymuje się dłużej lub towarzyszą mu objawy, takie jak wysoka gorączka bezwzględnie należy się udać do lekarza.

Mokry kaszel u dziecka – leczenie

Podstawową zasadą, o jakiej należy pamiętać, gdy dziecko ma mokry kaszel jest to, by nie podawać mu preparatów wstrzymujących odruch rzęskowy. Nie należy hamować kaszlu mokrego, ponieważ w ten sposób utrudnilibyśmy usuwanie zalegającej w drogach oddechowych wydzieliny. Mogłoby to doprowadzić na przykład do nadkażenia bakteryjnego.

Leczenie kaszlu mokrego powinno się więc sprowadzać do tego, by ułatwiać dziecku odkrztuszanie wydzieliny – między innymi przez jej rozrzedzenie. W ten sposób działają preparaty wykrztuśne (mukolityczne). W swoim składzie mogą one zawierać substancje, takie jak ambroksol, bromheksydyna, acetylocysteina, gwajafezyna czy karbocysteina.

W kaszlu mokrym lekarze zalecają tabletki lub syropy. Takich środków nie należy jednak dziecku podawać tuż przed snem. Najlepiej ostatnią dawkę zaaplikować około godziny 17.00, żeby nie wywołać odruchu kaszlu w nocy.

W przypadku infekcji dróg oddechowych dziecko powinno przyjmować jak najwięcej płynów.

Jeśli kaszel mokry jest efektem poważniejszych chorób, takich jak mukowiscydoza, o tym jakie leczenie należy podjąć i jak postępować z pacjentem, zawsze decyduje lekarz.

Domowe sposoby na kaszel mokry u dziecka

Preparaty ułatwiające odkrztuszanie wydzieliny możemy przyrządzić sami. Są naturalne i dobrze tolerowane. W domowej spiżarni na pewno znajdziemy produkty, które poradzą sobie z uporczywym, mokrym kaszlem. Nie do przecenienia w walce z infekcjami dróg oddechowych są syropy z cebuli lub czosnku. Przy mokrym kaszlu warto też sięgnąć po miód cebulowy. Jego wykonanie jest bardzo proste. Wystarczy wymieszać pół szklanki miodu z drobno posiekanymi cebulami, odstawić na parę godzin i dodać nieco przegotowanej letniej wody. Preparatów z miodem nie należy stosować u dzieci poniżej 12. miesiąca życia. W walce z kaszlem mokrym sprawdzą się też napary: z czarnego bzu, dziewanny, lipy oraz tymianku.

Dobrym sposobem na kaszel mokry są inhalacje. Do ich przygotowania posłuży naczynie z gorącą wodą, do którego dolewamy olejki eteryczne: najlepiej miętowy lub eukaliptusowy. Uwaga! Inhalacje z olejkami nie sprawdzą się na mokry kaszel u dwulatka i młodszego dziecka. Mogą wręcz zaszkodzić i doprowadzić do skurczu oskrzeli.

W oczyszczeniu dróg oddechowych dziecko, niezależnie od wieku, można wspomóc poprzez oklepywanie pleców, które pobudza odruch kaszlu. Taki zabieg można przeprowadzić kilka razy dziennie, najlepiej po inhalacjach. Oklepujemy dziecko dłonią ułożoną „w łódeczkę”. Rozpoczynamy w pozycji leżącej, od dolnej części klatki piersiowej, a następnie ruchy kierujemy do części środkowej pleców. Potem dziecko należy ułożyć na siedząco i oklepywać górną część klatki piersiowej. Podczas zabiegu omija się okolice nerek i kręgosłupa. Tak postępuje się w przypadku starszych dzieci. U niemowląt zaczynamy oklepywanie od środka pleców i kończymy na wysokości górnej części łopatek.

Gdy dziecko kaszle, nie zapominajmy o nawilżeniu powietrza. Z pomocą przyjdą też bańki.

Przeziębienie u dzieci zazwyczaj ustępuje w ciągu dwóch tygodni, ale zazwyczaj kaszel męczy dziecko jeszcze dłużej. Bezwzględnej konsultacji z lekarzem wymaga mokry kaszel u dziecka, który ma charakter przewlekły, czyli trwający powyżej 8 tygodni, a leczenie domowymi sposobami nie przyniosło efektu.