Kaszel suchy u dziecka – o czym może świadczyć?

Suchy kaszel jest przykrą i męczącą dolegliwością. Często dotyka dzieci. W większości przypadków przyczyną kaszlu suchego jest wirusowa infekcja dróg oddechowych. Czasami może on być jednak objawem poważniejszych chorób. Leczenie suchego kaszlu może być skuteczne zarówno z wykorzystaniem metod domowych, preparatów opartych na naturalnych składnikach, jak i leków hamujących kaszel. Niekiedy jednak konieczna jest wizyta u lekarza.

Przyczyny suchego kaszlu u dzieci

Kaszel jest jednym z podstawowych odruchów obronnych organizmu. Dzięki niemu z dróg oddechowych można usunąć nadmiar wydzieliny (flegmy) lub substancje wywołujące podrażnienie, takie jak na przykład kurz czy dym. Wyróżniamy wiele rodzajów kaszlu, jednak najczęściej dokonujemy najprostszego rozgraniczenia: na kaszel suchy (nieproduktywny) i kaszel mokry (produktywny, związany z odkrztuszaniem flegmy).

Męczący suchy kaszel może być szczególnie uciążliwy, gdy przebiega u dziecka. Najczęściej oznacza on początkowy etap infekcji dróg oddechowych. Może też być oznaką chorób takich jak krztusiec, zapalenie oskrzeli czy astma oskrzelowa. W przypadku infekcji wirusowych suchy, duszący kaszel utrzymuje się u dziecka nawet przez kilka tygodni. Szczególnie niebezpieczny, zwłaszcza u tych najmłodszych, jest uporczywy kaszel towarzyszący krztuścowi, będącemu następstwem infekcji bakteryjnej.

Bardzo suchy kaszel u dziecka może również być objawem zapalenia krtani, a także zapalenia oskrzeli. Z kolei u dzieci z astmą oskrzelową, suchy, świszczący kaszel pojawia się po kontakcie z czynnikami drażniącymi, takimi jak alergeny (kurz, sierść zwierząt) czy dym. Przyczyną dolegliwości bywa też kontakt ze smogiem lub przebywanie w klimatyzowanych pomieszczeniach.

Co ciekawe, suchy kaszel u dziecka może nie być związany wyłącznie z infekcjami dróg oddechowych, ale i kłopotami natury… gastroenterologicznej. W przypadku refluksu, zawartość żołądka wraca do przełyku i wywołuje podrażnienie skutkujące uporczywym suchym kaszlem.

Jak leczyć kaszel suchy u dziecka?

Pojawia się więc pytanie: czym leczyć suchy kaszel u dziecka? W polskich aptekach dostępne są farmaceutyki hamujące odruch kaszlowy. Jeśli mamy do czynienia z suchym kaszlem u dwulatka, to można mu już podać leki zawierające lewodropropiozynę. Z kaszlem dobrze radzą sobie też preparaty zawierające butamirat, dekstrometorfan lub kodeinę. Ostatnia z wymienionych substancji może być jednak stosowana tylko u dzieci powyżej 12. roku życia – jej przedawkowanie grozi zaburzeniami oddychania, a długotrwałe przyjmowanie może prowadzić do uzależnienia.

Jeśli jednak suchy męczący kaszel jest efektem podrażnienia błony śluzowej, czy to w wyniku kontaktu z czynnikiem drażniącym, czy infekcji wirusowej lub bakteryjnej, to dobrym pomysłem jest nawilżenie dróg oddechowych. Jedną z najlepszych substancji, które nawilżają gardło i łagodzą podrażnienia jest glicerol. Dzieje się tak z uwagi na jego właściwości fizyczne. Jest to tłusta i gęsta ciecz, mogąca powlekać błony śluzowe ochronnym filmem. W ten sposób gardło chronione jest przed działaniem czynników wywołujących odruch kaszlu. Glicerol to składnik syropów, które można stosować w łagodzeniu objawów suchego kaszlu już u dzieci w wieku od 6 miesięcy. Co ważne, preparaty na bazie tej substancji są uważane za bardzo bezpieczne.

Nawilżenie błony śluzowej można zapewnić również korzystając z produktów dostępnych w każdym domu, takich jak miód czy herbata.

Kiedy nie podawać dziecku leków przeciwkaszlowych?

Jeśli u dziecka obserwujemy suchy męczący kaszel, to odruchowo sięgamy po leki. Niekiedy jednak lepiej wstrzymać się z ich podawaniem. Jeżeli nie jesteśmy w stanie wskazać przyczyny kaszlu, to przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku należy skonsultować się z lekarzem. Suchy uporczywy kaszel może przecież świadczyć o poważniejszej infekcji lub przewlekłej chorobie. Warto też przeczytać ulotkę – dziecko może być uczulone na niektóre składniki.

Dużo rozwagi powinno się też zachować w przypadku stosowania preparatów hamujących odruch kaszlu. Ograniczając go, można bowiem utrudnić odkrztuszanie, co niekorzystnie wpłynie na przebieg leczenia, na przykład u pacjentów, u których kaszel jest spowodowany zalegającą w oskrzelach wydzieliną. Leki hamujące kaszel nie są wskazane również u dzieci z astmą oskrzelową. W ich przypadku stosuje się specjalistyczne preparaty.

Poza tym, leków przeciwkaszlowych nie należy stosować długotrwale. Niektóre z nich, z uwagi na obecność substancji takich jak kodeina lub alkohol etylowy, mogą powodować uzależnienie.

Kaszel suchy u dziecka – kiedy skonsultować się z lekarzem?

W przypadku suchego kaszlu u dziecka konieczna może się okazać wizyta u pediatry. Należy skonsultować chorobę z lekarzem zwłaszcza wtedy, kiedy kaszel utrzymuje się już niepokojąco długo, a dotychczas podawane preparaty i domowe sposoby nie pomogły. Do lekarza trzeba bezwzględnie pójść również wówczas, gdy oprócz kaszlu dziecko ma inne poważne objawy, takie jak na przykład wysoka gorączka. Pilny kontakt z pediatrą konieczny jest też, gdy duszący kaszel uniemożliwia normalne oddychanie lub kiedy do napadów dochodzi wielokrotnie w ciągu dnia i nocy.

Aby określić, co jest przyczyną męczącego kaszlu suchego u dziecka, lekarz może skorzystać z kilku możliwych do wykonania badań. Jednym z podstawowych narzędzi w diagnostyce suchego kaszlu jest tzw. test combo, pozwalający określić, czy ostry suchy kaszel to objaw związany z infekcją wirusem RSV, grypy czy COVID-19. W szukaniu przyczyny przewlekłego kaszlu lekarz może posłużyć się też m.in. zdjęciem rentgenowskim płuc, badaniem pulsoksymetrem, gazometrią krwi czy spirometrią. Dzięki tym badaniom da się stwierdzić na przykład to, czy przyczyną uporczywego męczącego kaszlu jest astma oskrzelowa.

Domowe sposoby na suchy kaszel u dziecka

Jeśli kaszel suchy przebiega u dziecka bez innych objawów, to można sięgnąć po domowe sposoby radzenia sobie z podrażnieniem błony śluzowej. Złagodzić suchy kaszel może na przykład ciepła herbata z miodem i cytryną. Dziecku warto też podać przed spaniem sam miód. Wystarczą dwie łyżeczki, by zmniejszyć liczbę nocnych napadów kaszlu. Należy jednak pamiętać o tym, że Amerykańska Akademia Pediatrii nie zaleca podawania miodu dzieciom do 12. miesiąca życia. Chodzi o obecność bakterii Clostridium botulinum, mogącej produkować botulinę, czyli toksynę jadu kiełbasianego.

Środkiem na kaszel, obecnym w apteczkach naszych babć, był również domowy syrop z cebuli. Z uwagi na działanie przeciwdrobnoustrojowe już od wieków sprawdza się on w walce z infekcjami górnych dróg oddechowych. Taki lek można z łatwością przyrządzić samemu. Wystarczy posiekać cebulę, zasypać ją cukrem i zalać odrobiną wody, po czym odstawić na kilka godzin aż puści sok. Syrop można podawać po przecedzeniu go przez gazę. Do preparatu można również dodać sok z cytryny i miód.

Dobrym sposobem na suchy kaszel u dziecka może też być inhalacja. Do jej przygotowania wystarczy gorąca woda z solą morską i kilka kropel olejku z drzewa herbacianego.

Dobrze sprawdza się też ziołolecznictwo. Można sięgnąć na przykład po tymianek i prawoślaz. Syrop z obu tych ziół da się przyrządzić w domu.