Pierwsze objawy anginy u dziecka pojawiają się znienacka i potrafią bardzo dać się we znaki. Najmłodsi najczęściej chorują na bakteryjną postać ostrego zapalenia migdałków podniebiennych, którego jedyną formą leczenia jest antybiotykoterapia. Jak przeprowadzane jest rozpoznanie anginy u dziecka i czy warto polegać na testach antygenowych? Czy domowe sposoby mogą pomóc w leczeniu anginy u najmłodszych?

Przyczyny anginy

Za anginę, czyli ostre zapalenie migdałków podniebiennych u dziecka, bezpośrednio odpowiadają drobnoustroje. Jest ona chorobą zakaźną, a do zarażenia najczęściej dochodzi drogą kropelkową. Wystarczy kichnięcie, kaszlnięcie, korzystanie z tej samej szklanki, a nawet rozmowa, aby patogeny przeniosły się z nosiciela na zdrową osobę. Czynnikami ryzyka zakażeń są zwłaszcza duże skupiska ludzi – w przypadku dzieci będą to żłobki, przedszkola czy szkoły.

Wyróżniamy dwa rodzaje anginy. Pierwsza ma podłoże wirusowe i dotyczy przede wszystkim osób dorosłych. Druga, której poświęcimy najwięcej miejsca, dotyka zwłaszcza dzieci i młodzież do 15. roku życia. Ma podłoże bakteryjne. Przyczynami anginy u dziecka są zwykle zakażenia paciorkowcami (bakteriami streptococcus pyogenes).

Oba rodzaje anginy różnią się od siebie objawami. Angina dziecięca (bakteryjna) ma bardziej ostry, nasilony przebieg. Inny jest też czas inkubacji i trwania anginy wirusowej i paciorkowcowej. Ta druga może dać objawy u dziecka już po 12 godzinach od zarażenia. Rozwija się maksymalnie do 4 dni. Angina dziecięca zazwyczaj trwa 3-4 dni, a wirusowa angina u dorosłych, nieco dłużej.

Objawy anginy u dzieci

Pierwsze objawy anginy bakteryjnej u dzieci pojawiają się nagle. Zazwyczaj zaczyna się od silnego bólu gardła, który utrudnia przełykanie.

Ostre zapalenie migdałków podniebiennych u dziecka nie bez powodu nazywa się też anginą ropną. Jest tak z powodu ropnego nacieku na migdałkach. Gdy zajrzymy w jamę ustną, łatwo zauważymy też, że podniebienne migdałki u dziecka są obrzęknięte, a błona śluzowa gardła ma wręcz krwiste albo jasnoczerwone zabarwienie, co wskazuje na stan zapalny. Mogą być na niej widoczne czerwone wybroczyny. Na języku zauważalny jest biały nalot, który z biegiem czasu ustępuje, a język staje się malinowy.

Charakterystyczne objawy anginy paciorkowcowej u dzieci to ponadto:

• wysoka gorączka (powyżej 38 stopni),
• silny ból głowy,
• nudności,
• bóle brzucha, czasem też wymioty,
• tkliwość podżuchwowych i szyjnych węzłów chłonnych,
• złe samopoczucie.

Mimo dość charakterystycznych objawów, rodzice nie zawsze są pewni, czy mają do czynienia z ostrym zapaleniem migdałków podniebiennych u dziecka. Jaka jest więc różnica między anginą a zapaleniem gardła? Aby potwierdzić lub wykluczyć ropną anginę przydatna jest skala Centora/McIsaaca. Jeśli występują przynajmniej dwa z wymienionych niżej kryteriów i objawów u dziecka, to prawdopodobnie mamy do czynienia z tą chorobą:

• gorączka dziecka przekracza 38 stopni,
• brak kaszlu,
• biały nalot i obrzęk na migdałkach,
• powiększone węzły chłonne,
• wiek od 3 do 14 lat.

Ostremu wirusowemu zapaleniu gardła u dziecka towarzyszą katar i chrypka, które nie występują przy zakażeniu bakteriami streptococcus pyogenes. Warto mieć jednak na uwadze, że nie zawsze objawy anginy bakteryjnej u dziecka są typowe. U maluchów poniżej 3. roku życia może pojawić się nieżyt nosa. Domeną maluchów jest też angina bez gorączki lub z nieznacznie tylko podwyższoną temperaturą. Poza tym, anginę dziecięcą łatwo można pomylić z jeszcze innymi chorobami, przy których również pojawiają się ropna wydzielina, bardzo zaczerwienione gardło i powiększone węzły chłonne czy wybroczyny na podniebieniu (na przykład ze szkarlatyną czy mononukleozą zakaźną).

A czy w celu rozpoznania anginy u dziecka warto wykonać test na antygen paciorkowca? Oczywiście, że tak. Test na antygen paciorkowca wykonuje się z wymazu gardła, a wynik jest dostępny w ciągu kilku minut. To najprostszy i rekomendowany przez lekarzy sposób na odróżnienie wirusowego zapalenia gardła u dziecka i innych infekcji wirusowych, w tym mononukleozy zakaźnej, od zakażenia bakteryjnego. To istotne w kontekście zasadności wdrożenia antybiotykoterapii, która jest jedyna skuteczną metodą leczenia anginy u najmłodszych.

Leczenie anginy

Jak wygląda leczenie anginy u dziecka? Zależnie od etiologii choroby, stosowana jest antybiotykoterapia (przy zakażeniu bakteriami streptococcus pyogenes) lub jedynie leczenie objawowe (gdy przyczyną anginy u dzieci są wirusy).

Pediatra najpewniej przepisze penicylinę fenoksymetylową w dawce stosownej do masy ciała dziecka. Czy to skuteczny antybiotyk na anginę? Jest to lek pierwszego wyboru i zaleca się jego stosowanie, o ile nie ma przeciwwskazań, takich jak uczulenie na penicylinę. Antybiotykoterapia trwa 10 dni (leki należy zażywać przez cały ten czas, nawet po ustąpieniu objawów). Podawanie antybiotyku pozwala skrócić czas zakaźności choroby, zapewnia szybszy powrót do zdrowia i minimalizuje ryzyko wystąpienia groźnych powikłań anginy u dziecka.

Jeśli zaś chodzi o leczenie objawowe, to aby złagodzić ból gardła u dziecka, można sięgnąć po tabletki do ssania lub lizaki przeznaczone dla najmłodszych. Ponadto, w razie konieczności, można sięgnąć po preparaty przeciwbólowe i przeciwgorączkowe.

Domowe sposoby na anginę

Domowe leczenie anginy u najmłodszych może pomóc w złagodzeniu nieprzyjemnych objawów, z których najbardziej dokuczliwy jest ból gardła u dziecka. Działanie antybakteryjne i kojące wykazują szałwia, rumianek i lepczyca. To zioła, które stosuje się w formie herbaty albo płukanki. Niestety, ich smak nie jest dobrze tolerowany przez najmłodszych. Na szczęście domowe leczenie anginy u dziecka może być o wiele przyjemniejsze. Poleca się podawanie lodów, schłodzonych jogurtów i koktajli. Zapewnią one chociaż chwilową ulgę w bólu gardła u dziecka.

Co jeszcze warto stosować na anginę? Sprawdzi się wiele babcinych metod, po które rodzice sięgają podczas zwykłych infekcji, a które działają antybakteryjnie, przeciwzapalnie i mają na celu wzmocnienie układu odpornościowego. To na przykład:

• syrop z cebuli i czosnku,
• sok z malin,
• ciepłe mleko z miodem i masłem,
• napoje z imbirem.

Trzeba pamiętać o odpowiednim nawodnieniu, odpoczynku i zadbać o nawilżenie powietrza w pomieszczeniu, gdzie przebywa dziecko. Pamiętajmy, że domowe sposoby mogą jedynie stanowić wsparcie w leczeniu anginy u najmłodszych i nie zastąpią antybiotykoterapii.

Możliwe powikłania po anginie

Powikłania anginy u dziecka mogą być bardzo nieprzyjemne. Dlatego lepiej nie zwlekać z wizytą u specjalisty. Nieleczona albo źle leczona angina dziecięca może skończyć się powstaniem ropnia okołomigdałkowego, który objawia się bardzo silnym bólem promieniującym do ucha czy wręcz szczękościskiem. Częstym powikłaniem anginy u dziecka jest także ostre zapalenie ucha środkowego.

Ponadto może dojść do powikłań immunologicznych w postaci gorączki reumatycznej czy ostrego kłębuszkowego zapalenia nerek. Rzadziej występuje zapalenie płuc czy opon mózgowo-rdzeniowych.