Męczący kaszel u dziecka w nocy może być prawdziwym utrapieniem. Wybudza malucha ze snu i daje się we znaki wszystkim domownikom. Nocny kaszel u dziecka zazwyczaj sygnalizuje infekcję dróg oddechowych, ale może być też objawem choroby przewlekłej. Wyjaśniamy, jak zapobiegać atakom nocnego kaszlu. Jak można pomóc dziecku domowymi sposobami, a kiedy sytuacja wymaga interwencji lekarza?
Dlaczego dziecko kaszle?
Gdy do dróg oddechowych dostanie się ciało obce lub jakaś substancja drażniąca, odruch kaszlu pomaga nam się jej pozbyć. To więc ważny mechanizm obronny.
Czasami jednak kaszel jest niepożądaną reakcją i wynika po prostu z podrażnienia ścian dróg oddechowych, co odczuwamy jako suchość, drapanie lub pieczenie w gardle. Taki rodzaj kaszlu, któremu nie towarzyszy odkrztuszanie wydzieliny, nazywamy suchym, czyli nieproduktywnym.
Na przeciwnym biegunie jest sytuacja, w której dochodzi do odrywania się flegmy. Mamy wówczas do czynienia z kaszlem mokrym, czyli produktywnym, który pomaga usunąć wydzielinę.
Kaszel jest częstym objawem bakteryjnych lub wirusowych infekcji dróg oddechowych, na które dzieci zapadają nawet do ośmiu razy w roku. Jest to związane z dużą zaraźliwością tych chorób oraz z kształtującym się dopiero układem immunologicznym maluchów.
Zdarza się, że męczący mokry lub suchy, duszący kaszel u dziecka związany jest z jakąś przewlekłą chorobą, wadami genetycznymi albo złymi warunkami środowiskowymi (narażeniem na smog czy dym papierosowy).
Duszący kaszel w nocy
Nocne ataki suchego duszącego kaszlu u dziecka zazwyczaj wynikają z rozwijającej się właśnie lub niedawno przebytej infekcji. Równie dobrze mogą być objawem poważniejszej choroby.
Jakie są suchego kaszlu, który nie pozwala maluchowi spokojnie spać?
- Infekcje dróg oddechowych
Napady suchego kaszlu mogą mieć różne podłoże, choć zazwyczaj stoi za nimi wirusowa infekcja dróg oddechowych. Towarzyszą jej inne charakterystyczne objawy. Infekcja wirusowa rozwija się stopniowo. Zaczyna się od osłabienia, następnie pojawiają się ból gardła, nieżyt nosa i wreszcie, kaszel wynikający z podrażnienia gardła. Temperatura może być lekko podwyższona (do 38 stopni). Infekcja wirusowa trwa przez kilka dni.
Rodziców szczególnie niepokoją nocne napady kaszlu przypominającego szczekanie psa, połączone z charakterystycznym świstem przy wdychaniu powietrza. Tak może objawiać się krup, czyli podgłośniowe zapalenie krtani, które niekiedy, zwłaszcza u małych dzieci, może wymagać hospitalizacji.
- Kaszel poinfekcyjny
A co, jeśli mimo wyleczenia infekcji wirusowej duszący kaszel u dziecka w nocy długo nie przechodzi? Wówczas jego przyczyny trzeba szukać gdzie indziej. Jeśli przebieg choroby był ostry, mogło dojść do uszkodzenia nabłonka i nadreaktywności oskrzeli. W efekcie występuje tak zwany poinfekcyjny kaszel. Uczucie podrażnienia w drogach oddechowych utrudnia zasypianie, a w ciągu dnia duszący kaszel u dziecka pojawia się zwłaszcza po wysiłku fizycznym.
Jeśli nocny kaszel u dziecka utrzymuje się przez 3-4 tygodnie, nie obędzie się bez wizyty u pediatry. Męczący suchy przewlekły kaszel może być objawem chorób, takich jak chociażby astma oskrzelowa. Mogą, choć nie muszą, towarzyszyć jej inne dolegliwości: świszczący oddech czy uczucie bólu w klatce piersiowej.
Jak wiadomo, napady duszności w astmie oskrzelowej często następują przy wzmożonym wysiłku fizycznym. Czy wobec tego ataki kaszlu u dziecka mogą pojawić się w nocy? Oczywiście. Zastanów się, w jakich warunkach śpi maluch. Może otwarte okno albo włączona klimatyzacja sprawiają, że temperatura w sypialni nocą znacznie spada? Chłodne powietrze sprzyja napadom astmy oskrzelowej. Nocny kaszel dotyka astmatyków także z powodu obecności podrażniających alergenów, na przykład kurzu czy sierści zwierząt.
- Krztusiec
Kolkusz jest poważną chorobą zakaźną, niebezpieczną zwłaszcza dla najmłodszych dzieci. Objawia się bardzo silnym, uporczywym kaszlem, z uwagi na dźwięk nazywanym kaszlem szczekającym. Ataki są tak silne, że mogą doprowadzić do wymiotów, a nawet utraty przytomności. Napady kaszlu mogą pojawiać się nocą. Szczepienie dzieci na krztusiec jest obowiązkowe, jednak nie zapewnia ono ochrony na całe życie. Dawkę należy powtórzyć, ale wiele osób tego nie robi. Stąd liczba zdiagnozowanych przypadków krztuśca, który do niedawna był zapomnianą chorobą, rośnie.
- Inne przyczyny suchego kaszlu u dziecka w nocy
Za przewlekłym duszącym kaszlem u dziecka utrudniającym spokojny sen może stać wiele dolegliwości, które wiążą się ze spływaniem wydzieliny po tylnej ścianie gardła. Powoduje to uczucie pieczenia i drapania, a w efekcie suchy kaszel. Alergiczny nieżyt nosa, polipy, wdychanie dymu papierosowego, zapalenie zatok obocznych nosa czy skrzywiona przegroda nosowa to tylko niektóre przyczyny tego stanu. Nocny kaszel u dziecka może też pojawić się w przebiegu chorób serca czy z powodu refluksu żołądkowo-przełykowego.
Mokry kaszel w nocy
Pozycja leżąca może sprzyjać spływaniu śluzu z nosa lub zatok do gardła, drażnić receptory nerwowe i wywoływać u dziecka męczący kaszel mokry. Nie mówimy tu jednak o tak intensywnych napadach kaszlu, jak ma to miejsce w przypadku nocnego kaszlu suchego.
Odkrztuszanie plwociny jest najbardziej intensywne o poranku. Jeśli jednak dziecko budzi się w nocy, na przykład z powodu gorączki, to również pojawia się odruch kaszlu. Odkrztuszanie pozwala organizmowi pozbyć się nadmiaru zgromadzonej podczas snu flegmy i jest pożądanym zjawiskiem.
A jakie są przyczyny kaszlu mokrego? Często jest on objawem kolejnego etapu infekcji dróg oddechowych, kiedy to suchy kaszel przechodzi w produktywny. Tak dzieje się na przykład przy zapaleniu krtani, zapaleniu płuc, zapaleniu zatok czy grypie. Mokry kaszel jest też typowy dla zapalenia oskrzeli. Wydzielina jest bardzo gęsta, ropna, a podczas oddychania słychać charakterystyczne charczenie. Uporczywy, męczący kaszel u dziecka powinien minąć po kilku dniach leczenia zapalenia oskrzeli.
Wśród innych przyczyn mokrego kaszlu można wymienić na przykład mukowiscydozę.
Leczenie nocnego kaszlu u dziecka
Leczenie suchego męczącego kaszlu u dziecka znacznie różni się od tego, jak powinniśmy postępować wobec kaszlu mokrego.
Zacznijmy od odpowiedzi na pytanie: jak sobie radzić i pomóc dziecku z napadami kaszlu nieproduktywnego? Aby zminimalizować uczucie drapania w gardle, można podać swojemu podopiecznemu preparat łagodzący podrażnienie błon śluzowych. Zarówno na dzień, jak i przed snem dobrze sprawdzi się syrop z glicerolem, który jest bezpieczny nawet dla małych dzieci (powyżej 6. miesiąca życia). Powleka gardło warstwą ochronną, nawilża i przynosi ukojenie. Męczący kaszel u dziecka w nocy pomogą też złagodzić syropy z prawoślazem, babką lekarską i porostem islandzkim.
Czasami jednak, mimo prób ukojenia podrażnionego gardła, dolegliwości nadal są bardzo uciążliwe. Wtedy trzeba sięgnąć po inną grupę leków. Co na suchy kaszel u dziecka w nocy do zahamowania odruchu kaszlu? Bez recepty można kupić syropy z lewodropropiozyną, butamiratem lub dekstrometorfanem.
Przy stosowaniu leków hamujących odruch kaszlu trzeba jednak zachować szczególną ostrożność. Nie wszystkie nadają się dla małych dzieci. Pamiętajmy, żeby nie podawać ich, jeśli męczący kaszel u dziecka w nocy ma produktywny charakter. Wówczas stosujemy środki rozrzedzające wydzielinę i wykrztuśne. Aby dziecko spokojnie przespało całą noc, ostatnią dawkę należy podać w godzinach popołudniowych.
Pamiętajmy, że sam kaszel to tylko objaw choroby, czasem nawet jedyny symptom poważnych dolegliwości, które wymagają również leczenia przyczynowego, na przykład podania antybiotyków w przypadku infekcji bakteryjnych, glikokortykosteroidów wziewnych przy astmie oskrzelowej.
Domowe sposoby na kaszel w nocy
Czy można wesprzeć leczenie kaszlu domowymi sposobami? Na nocny kaszel u dziecka, zarówno na suchy, jak i mokry, dobrze sprawdzą się inhalacje z soli fizjologicznej. Istotne jest też nawilżenie pomieszczenia, w którym śpi dziecko oraz higiena nosa przed snem.
Podczas infekcji maluch powinien przyjmować więcej płynów. Można więc mu przygotować herbaty ziołowe, na przykład z lipy, która ma działanie wykrztuśne, ale może też pomóc dziecku z suchym kaszlem, ponieważ doskonale łagodzi podrażnienia.
Skutecznym domowym sposobem na kaszel jest syrop z cebuli, który nie dość, że powleka gardło warstwą ochronną, to działa przeciwbakteryjnie i przeciwwirusowo.
Nie zapomnij o odpowiednim ułożeniu dziecka do snu. Dodatkowa poduszka pod głową może zapobiec spływaniu wydzieliny po tylnej ścianie gardła i ograniczy napady męczącego kaszlu u dziecka w nocy. Ważne jest również, aby o nawilżanie powietrza w sypialni malucha.
Kiedy zgłosić się do lekarza?
Kaszel u dziecka w nocy jest uciążliwy, ale zazwyczaj nie stanowi niebezpieczeństwa. Jeśli jednak ten stan się przedłuża albo towarzyszą mu inne budzące niepokój objawy, należy skonsultować się z pediatrą.
Kiedy nocny kaszel u dziecka wymaga wizyty lekarskiej? Wśród niepokojących symptomów można wymienić:
- czas trwania powyżej 3-4 tygodni (kaszel przewlekły),
- kaszel u noworodka (może wskazywać na wady wrodzone),
- nagły początek męczącego kaszlu (sugeruje aspirację ciała obcego do dróg oddechowych),
- krwioplucie,
- wysoka gorączka i nocne poty,
- utrata masy ciała,
- duszność,
- problemy z połykaniem.
Zanim lekarz zleci dodatkowe badania albo skieruje do specjalisty, przeprowadzi wywiad z rodzicem. Przekazanie pediatrze wszystkich istotnych informacji, takich jak okoliczności wystąpienia napadów kaszlu czy kolor flegmy może skrócić czas postawienia diagnozy.
