Każdy rodzic, którego dziecko zmaga się z infekcją wirusową albo bakteryjną, szuka sposobów na szybkie pozbycie się dokuczliwego kaszlu. Przedstawiamy domowe sposoby, które warto wypróbować. Dowiedz się, jak złagodzić kaszel za pomocą niefarmakologicznych, naturalnych metod i środków. Podpowiadamy, które z nich sprawdzą się w leczeniu kaszlu suchego, a które pomogą oczyścić drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny.

Skąd się bierze kaszel? Rodzaje i przyczyny

Odruch kaszlu jest odpowiedzią na podrażnienie receptorów zlokalizowanych w drogach oddechowych. Stanowi reakcję obronną organizmu, dzięki której może on oczyścić drogi oddechowe z zalegającej wydzieliny, pozbyć się drażniących substancji i zapobiec aspiracji ciała obcego.

Ze względu na charakter, możemy wyróżnić dwa rodzaje kaszlu: kaszel produktywny (mokry, z odkrztuszaniem wydzieliny) i nieproduktywny (suchy, duszący, napadowy, wynikający z podrażnienia dróg oddechowych). Innym kryterium jest czas trwania. Na tej podstawie u dzieci mówimy o kaszlu ostrym (do 3 tygodni), podostrym (od 3 do 8 tygodni) i przewlekłym (powyżej 8 tygodni).

Ze względu na przyczyny kaszlu można wymienić między innymi:

• kaszel alergiczny,
• kaszel astmatyczny,
• kaszel psychogenny (nerwowy, powodowany czynnikami psychicznymi),
• kaszel refluksowy,
• kaszel poinfekcyjny.

Do najczęstszych przyczyn kaszlu u dziecka należą jednak wirusowe infekcje górnych dróg oddechowych. Początkowo pojawia uporczywy kaszel suchy, który w kolejnej fazie przechodzi w kaszel produktywny.

Domowe sposoby – inhalacje

Dzięki inhalacjom można skutecznie, bezpośrednio do dróg oddechowych, dostarczyć odpowiednie preparaty w dobrze przyswajalnej postaci aerozolu, nawilżyć błony śluzowe i oczyścić drogi oddechowe. Sprawdzają się w leczeniu suchego kaszlu, ale też wspomogą „odrywanie się” wydzieliny.

Najprościej jest przygotować tak zwaną parówkę. Wystarczy miska z gorącą, parującą wodą z dodatkiem ziół lub olejków eterycznych i ręcznik, którym zakryjemy głowę chorego. W przypadku małych dzieci bezpieczniej postawić naczynie w łazience i zamknąć się tam z maluchem.

Inhalacje należy przeprowadzać 2-3 razy dziennie po 5-10 minut (minimum 2 godziny przed snem).

Aby złagodzić kaszel suchy, ważne jest nawilżanie dróg oddechowych. Warto przygotować więc inhalację z dodatkiem prawoślazu lub rumianku. Przy kaszlu produktywnym dobry będzie napar z tymianku albo z olejkiem sosnowym.

Bardzo skuteczne są też inhalacje z soli fizjologicznej. To metoda, która jest bezpieczna nawet dla niemowląt. Inhalacje z soli fizjologicznej, czyli roztworu chlorku sodu (0,9 proc.) doskonale nawilżają drogi oddechowe i śluzówkę nosa. Przynoszą ulgę we wszystkich rodzajach kaszlu, także kaszlu poinfekcyjnym czy kaszlu alergicznym.

Domowe napary na kaszel dla dziecka

Popularną metodą, dzięki której można złagodzić kaszel, są herbatki ziołowe. Mogą one wesprzeć pracę dróg oddechowych na wiele sposobów. Niektóre zioła zawierają substancje śluzowe, dzięki czemu powlekają gardło warstwą ochronną, nawilżają i łagodzą podrażnienia, co ogranicza napady suchego kaszlu. Inne pomagają oczyścić drogi oddechowe z wydzieliny.

Napary ziołowe dobrze sprawdzają się przy infekcjach górnych dróg oddechowych jako sposób na nawodnienie organizmu i dostarczenie substancji o działaniu przeciwwirusowym, bakteriobójczym i przeciwzapalnym. Niektóre mogą przynieść ulgę również w kaszlu alergicznym czy refluksowym.

W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością znajdziemy pojedyncze suszone zioła albo gotowe mieszanki ukierunkowane na konkretny rodzaj kaszlu. Możemy też samodzielnie ususzyć kwiaty, liście, korzenie czy łodygi.

A jakie zioła najlepiej sprawdzą się na kaszel u dziecka? To przede wszystkim:

• korzeń prawoślazu – łagodzi stany zapalne, działa osłaniająco na gardło, ułatwia odkrztuszanie wydzieliny, wspiera pracę układu pokarmowego, można go stosować w suchym i produktywnym kaszlu oraz refluksie,
• korzeń lukrecji – działa przeciwzapalnie, przeciwwirusowo, antybakteryjnie, wykrztuśnie i rozrzedzająco,
• babka lancetowata – podobnie jak korzeń lukrecji i prawoślazu, zawiera substancje powlekające gardło i wspomagające odkrztuszanie wydzieliny,
• rumianek – łagodzi podrażnienia gardła, rozszerza naczynia krwionośne, ułatwiając ewakuację wydzieliny z dróg oddechowych, a ponadto, jako jedna z nielicznych roślin, zawiera chamazulen działający przeciwalergicznie,
• tymianek – nieoceniony w uporczywym kaszlu mokrym, działa wykrztuśnie, przeciwbakteryjnie i rozkurczowo,
• pokrzywa – ma właściwości przeciwzapalne i antyhistaminowe, dzięki czemu pomaga złagodzić napady suchego kaszlu, także alergicznego.

Herbatki ziołowe podaje się dzieciom 2-3 razy dziennie. Dla poprawy smaku można do nich dodać odrobinę miodu. Zanim jednak podamy napary dziecku należy zasięgnąć porady lekarza lub farmaceuty. Zioła, choć mogą pomóc w leczeniu kaszlu, niekiedy wywołują skutki uboczne. Przykładowo, napar z korzenia lukrecji działa silnie moczopędnie i nie może być stosowany u małych dzieci.

Naturalne syropy na kaszel u dziecka

Syropy działają kojąco i osłonowo na błony śluzowe gardła, rozrzedzają flegmę i ułatwiają odkrztuszanie wydzieliny. Wspierają układ odpornościowy i pomagają pozbyć się objawów infekcji dróg oddechowych. Domowe syropy bazują na naturalnych składnikach.

Od pokoleń w leczeniu kaszlu mokrego i suchego wykorzystywane są syropy z rzodkwi, cebuli, buraka czy mniszka lekarskiego. Ich wykonanie jest banalnie proste. Pokrojone warzywa lub kwiaty mniszka lekarskiego można układać warstwowo, zasypując cukrem, a następnie odcedzić. Zależnie od użytych składników, syrop uzyskamy po 12 godzinach (np. z cebuli) albo kilku dniach (z mniszka lekarskiego). Alternatywne przepisy zalecają gotowanie warzyw i ziół.

Domowe syropy na kaszel są dobrze tolerowane przez dzieci. Ich skład można łatwo dostosować do indywidualnych potrzeb i preferencji smakowych za pomocą różnych dodatków. Przy infekcjach górnych dróg oddechowych warto wzbogacić receptury o dodatek cytryny, czosnku, goździków lub imbiru, a zamiast cukru użyć miodu.

Dawkowanie syropu zależy od użytych składników oraz wieku dziecka. Przykładowo, syrop z cebuli można podawać maluchom do 6. roku życia 2 razy dziennie po łyżeczce, a dzieciom powyżej 6. roku życia zwiększyć porcję do 3 łyżeczek na dobę. Syrop z rzodkwi podaje się natomiast w liczbie 3-5 łyżeczek na dobę (u dzieci powyżej 3. roku życia).

Miód – naturalny sposób na kaszel

Miód jest szeroko wykorzystywany w profilaktyce i łagodzeniu różnych dolegliwości, zwłaszcza tych związanych z infekcjami dróg oddechowych. Zwalcza wirusy, bakterie i grzyby, a dzięki zawartości flawonoidów i polifenoli działa przeciwzapalnie. Może być stosowany przy wszystkich rodzajach kaszlu u dzieci powyżej 1. roku życia.

A jakie są jego inne zalety? Oto kilka z nich:

• rozrzedza wydzielinę i ułatwia jej ewakuację,
• łagodzi podrażnienia gardła,
• rozszerza naczynia krwionośne, hamując ataki nieproduktywnego kaszlu,
• dostarcza energii niezbędnej do walki z objawami infekcji dróg oddechowych.

Do leczenia kaszlu suchego u dzieci najczęściej wybiera się miód rzepakowy, ze względu na łagodny smak, a lipowy dobrze sprawdza się na kaszel mokry. Można podawać go bezpośrednio albo jako dodatek do syropów lub niezbyt gorących herbatek czy mleka (najlepiej z dodatkiem czosnku).

Sposoby na kaszel w nocy

Najbardziej męczące są ataki nocnego kaszlu. Jeśli jest on suchy, należy sięgnąć po wymienione wcześniej metody, które pomogą nawilżyć gardło. Przesuszona śluzówka jest skłonna do podrażnień, powoduje nieprzyjemne uczucie drapania, co wywołuje niekontrolowany odruch kaszlu, nawet podczas snu. Ważne jest też, aby nie dopuszczać do wysuszenia powietrza w sypialni. Najlepiej przewietrzyć pomieszczenie przed snem, a na grzejnikach powiesić wilgotne ręczniki.

Jeśli natomiast dziecko budzi się z powodu mokrego kaszlu, oznacza to trudności z odkrztuszeniem wydzieliny. Wówczas można mu oklepywać plecy. Pomoże to w odseparowaniu i ewakuacji flegmy. Oklepywanie pleców najlepiej przeprowadzić po przebudzeniu i tuż przed położeniem dziecka do spania. Istotna jest odpowiednia technika, dostosowana do wieku dziecka. O tym, jak prawidłowo oklepywać plecy przy nocnym kaszlu, przeczytasz tutaj.

W przypadku mokrego nocnego kaszlu ważne jest też to, aby maluch spał w pozycji półsiedzącej – głowa musi być wyżej niż reszta ciała.

Na koniec pozostaje pytanie, czy powyższe metody zawsze są skuteczne? Kiedy zgłosić się do lekarza? Trzeba jasno podkreślić, że domowe sposoby mogą tylko złagodzić kaszel i pomóc w szybszym powrocie do zdrowia. Jeśli cokolwiek nas niepokoi, na przykład dziecko ma gorączkę, należy zasięgnąć porady lekarskiej.