Ataki duszącego nocnego kaszlu u dziecka to coś, co spędza rodzicom sen z powiek. Ten niepokojący objaw może być wynikiem trwającej infekcji wirusowej lub bakteryjnej, ale też wskazywać na poważniejsze lub przewlekłe choroby, takie jak np. astma oskrzelowa, zapalenie oskrzeli czy krztusiec. Dlaczego atak kaszlu w nocy u dziecka zdarza się tak często? Po jakie domowe sposoby można sięgnąć, by złagodzić nocne napady? W jakich przypadkach powinniśmy się pojawić z kaszlem u lekarza? O tym w dzisiejszym artykule.
Skąd się bierze kaszel?
Kaszel u dziecka jest jak najbardziej naturalnym, a niekiedy wręcz pożądanym odruchem obronnym. Pozwala on bowiem usunąć z dróg oddechowych to, co nie powinno się w nich znaleźć lub zalegać. Może to być ciało obce, nadmiar flegmy, ale i kurz czy dym.
Kaszel dzielimy na dwa zasadnicze typy: mory (produktywny) i suchy (nieproduktywny).
Szczególnie męczący, zwłaszcza u dzieci, może być kaszel suchy. Zazwyczaj towarzyszy on początkowej fazie infekcji dróg oddechowych, ale bywa też objawem poważniejszych chorób, takich jak wspomniane już wcześniej, krztusiec czy astma oskrzelowa.
Suchy kaszel może też świadczyć o tym, że pociecha zmaga się z zapaleniem krtani lub zapaleniem oskrzeli. Czasem jest on oznaką alergii, na przykład na dym, kurz czy sierść zwierząt.
Męczący suchy kaszel w nocy u dziecka może też mieć związek z chorobami gastroenterologicznymi, takimi jak refluks, w przebiegu którego jest on skutkiem podrażnienia przełyku cofającą się do niego treścią żołądka.
Dlaczego dziecko kaszle w nocy?
Do przyczyn nocnego kaszlu u dziecka zalicza się przede wszystkim:
- infekcje, zarówno wirusowe, jak i bakteryjne
Skutkiem infekcji wirusowej, która opanowała drogi oddechowe jest suchy, duszący kaszel. Może się utrzymywać dość długo, bo nawet przez kilka tygodni po ustąpieniu choroby. Bardzo męczące są zwłaszcza nocne napady duszącego kaszlu szczekającego, który może oznaczać podgłośniowe zapalenie krtani. Jego cechą charakterystyczną jest to, że atak kaszlu występuje nagle w środku nocy. Szczekający kaszel najczęściej pojawia się u dzieci w wieku poniżej 6 lat.
Równie męczący jak suchy kaszel może być kaszel mokry, będący jego następstwem i świadczący o toczącej się infekcji bakteryjnej. Dziecko zmagające się z nim najczęściej budzi się w nocy, bo ma problemy z odkrztuszeniem flegmy.
Może się zdarzyć, że dziecko kaszle w nocy, bo w jego pokoju znajduje się na przykład zakurzony dywan. Inną sytuacją wywołującą atak kaszlu alergicznego może być też uczulenie na pierze, wciąż jeszcze często obecne w poduszkach i kołdrach. Jeśli dziecko za dnia nie kaszle, a w nocy ma napady suchego, męczącego kaszlu, to powinno się dokładnie sprawdzić otoczenie, w jakim przebywa ono podczas snu.
- astmę
To przewlekła choroba atakująca oskrzela. Podczas napadu astmy następuje skurcz mięśni w ścianach oskrzeli i ich zwężenie. Powoduje to problemy z oddychaniem. Pojawia się suchy duszący nocny kaszel, który budzi dziecko ze snu i utrudnia zaczerpnięcie powietrza. Atak kaszlu będącego oznaką astmy oskrzelowej, podobnie jak napad kaszlu alergicznego, może zostać wywołany przez czynnik zewnętrzny, taki jak obecność alergenu, zadymienie czy smog.
- refluks
Choć wydawałoby się, że dotyczy dorosłych, którzy popełnili błąd dietetyczny, to prawda o nim jest zupełnie inna. Choroba refluksowa może się pojawić również u dzieci, a nawet noworodków. Polega ona na cofaniu się treści z żołądka do przełyku, a nawet do górnych dróg oddechowych. Występowanie tego schorzenia wiąże się z dysfunkcją dolnego zwieracza przełyku. U niemowląt mięsień ten nie jest jeszcze rozwinięty. To zjawisko jest określane jako ulewanie się i przechodzi wraz z rozwojem małego dziecka. Niemniej obecność drażniącej treści o odczynie kwaśnym w przełyku może prowadzić do napadu suchego, duszącego kaszlu.
- wady serca
Kaszel w nocy u dziecka to niekiedy również objaw niewydolności serca. Może mu towarzyszyć odkrztuszanie flegmy z krwią. Warto jednak pamiętać, że to nie jest swoisty objaw niewydolności serca i nie wpadać od razu w panikę. Wcześniej najczęściej obserwuje się objawy swoiste, takie jak m.in. duszność w spoczynku czy obrzęki wokół kostek.
Jak leczyć nocny kaszel u dziecka?
Jeśli mamy do czynienia z suchym kaszlem, który nie jest objawem poważnych chorób przewlekłych, to można sięgnąć po preparaty dostępne w aptekach bez recepty. Środkiem pierwszego wyboru jest w przypadku suchego męczącego kaszlu lewodropropizyna zawarta w wielu syropach przeciwkaszlowych. Można też sięgnąć po leki z butamiratem, dekstrometorfanem czy kodeiną, z tym, że ostatnia z tych substancji musi być stosowana bardzo ostrożnie. Dzieje się tak po pierwsze dlatego, że jest ona uzależniająca, a po drugie – jej przedawkowanie może poskutkować zaburzeniami oddychania. To środek, który można stosować u dzieci, które ukończyły 12. rok życia.
Nocny kaszel u dziecka nie zawsze jednak wymaga stosowania farmaceutyków opartych na wymienionych cząsteczkach. Czasem jest tak, że u źródeł problemu leży tylko podrażnienie błony śluzowej. Z jej nawilżeniem bardzo dobrze poradzą sobie syropy oparte na glicerolu. Środek ten jest tłustą i gęstą cieczą. Po zastosowaniu syropu powleka ona błony śluzowe ochronnym filmem, a tym samym chroni gardło przed czynnikami wywołującymi kaszel u dziecka.
Domowe sposoby na kaszel nocy
Podstawą skutecznego radzenia sobie z kaszlem u dziecka jest odpowiednie nawodnienie. Należy więc zwiększyć podaż płynów, ale i dobrać takie napoje, które nie podrażnią dodatkowo śluzówki. Mogą to być na przykład ciepłe herbaty. Warto je wzbogacić o sok malinowy, cytrynę, imbir, miód czy goździki. Dodatki te nie są dobrane przypadkowo. Każdy z nich ma właściwości lecznicze, m.in. przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwbólowe czy łagodzące.
Znanym domowym sposobem na kaszel są również napary ziołowe. Pomocny może się okazać zwłaszcza tymianek, który wspomaga pracę oskrzeli, a także działa przeciwzapalnie i przeciwbakteryjnie. Nie można go jednak, podobnie jak miodu, podawać dzieciom, które nie ukończyły jeszcze roku.
Doskonałymi lekami na nocny kaszel u dziecka są ponadto domowe syropy. Można je przygotować z naturalnych składników, które już od wieków znane są ze swych leczniczych właściwości. To np. cebula, pędy sosny, a także wspomniane już wcześniej goździki.
Jeśli dziecko doznaje nocnych napadów kaszlu mokrego, to warto wieczorem oklepać plecy malucha. Nieodzownym elementem terapii będą też inhalacje, które łagodzą stan zapalny gardła i pomagają odkrztusić flegmę. Do przygotowania inhalacji można użyć olejków eterycznych, ziół czy soli fizjologicznej.
Wywoływać lub nasilać Kaszel w nocy u dziecka może przesuszone powietrze w pokoju. Jeśli nie mamy urządzenia zapewniającego nawilżenie powietrza, możemy zdać się na montowane na kaloryferze ceramiczne nawilżacze, powiesić wilgotne firanki lub położyć na grzejniku mokre ręczniki.
Kiedy zgłosić się do pediatry?
W większości przypadków, z nocnymi napadami duszącego kaszlu u dziecka można sobie poradzić, opierając się na lekach dostępnych w aptekach bez recepty, domowych syropach na kaszel czy nawilżających błonę śluzową gardła inhalacjach. Jeśli jednak uciążliwe objawy nie ustępują lub wręcz nasilają się, niezbędną staje się wizyta u pediatry.
Do lekarza powinniśmy się zgłosić także wtedy, gdy nocnym napadom kaszlu u dziecka towarzyszą inne objawy, takie jak wysoka gorączka lub odkrztuszanie wydzieliny zabarwionej krwią. Pomoc pediatry niezbędna jest również wówczas, gdy duszący kaszel nie pozwala normalnie oddychać oraz gdy napady powtarzają się wielokrotnie w ciągu dnia lub nocy. Gdy podejrzewamy, że nocne napady duszącego kaszlu są efektem alergii, nieodzowna będzie wizyta u lekarza, który skieruje dziecko do alergologa.
Pediatra, któremu zgłosimy, że dziecko zmaga się z napadami duszącego kaszlu, zapewne zleci wykonanie testu, który wykrywa obecność wirusa grypy, COVID-19 i RSV. W diagnostyce może również posłużyć się pulsoksymetrem, który wskaże natlenienie krwi, a także zdjęciem rentgenowskim, ukazującym nieprawidłowości w obrębie m.in. oskrzeli czy płuc.
